Ehmedek Kalesi; Antalya İli, Alanya İlçesi sınırları içerisinde, Alanya Kalesinin kuzey uç noktasında, yarımadanın karayla bağlantısı olan meyilli arazi üzerine Doğu Roma (Bizans) Döneminde inşa edilmiş küçük kalenin 1227 yılında Selçuklu Devleti Döneminde imar edilmesiyle yeniden inşa edilmiş bir orta kaledir. Kale adının, Selçuklu döneminin inşaat ustası Ehmedek’ten (Farsçada “Küçük Ahmet”) aldığı düşünülmektedir.
Bazı araştırmacılara göre, “ehmedek” sözcüğü Çağatay lehçesindeki “açmedek” kelimesinden türemiştir. Bu kelime, Anadolu Türkleri tarafından zamanla “ahmedek” şeklinde kullanılmıştır. “Açmedek”, müstahkem bir beldenin içerisindeki bir hisar anlamına gelmektedir. Anadolu’da Ahmedek adı verilen kalelerin, genellikle Doğu Roma (Bizans) dönemine ait surların dışında inşa edildiği görülmektedir. Bu durum, kelimenin “açmedek”ten türemiş olabileceği düşüncesini güçlendirmektedir. Anadolu Türklerinin bu kelimeyi Hz. Peygamber’in isimlerinden biri olan “Ahmed” ile ilişkilendirmesi, bu savunma yapılarına kutsiyet atfetme isteğinden kaynaklanmış olabilir. Selçuklu kaynaklarında “ahmedek” yerine yalnızca “ahmed” denmesi ve Osmanlı Dönemi’nde Ahmedek kalelerinin “padişah kal’ası” olarak kabul edilmesi, bu kutsiyetin izlerini taşımaktadır. Bu nedenle, Osmanlı’da bu kalelere at üzerinde girilmesi yasaklanmıştır.
Ahmedek Kaleleri’nin kutsal olduğuna dair inanışın Selçuklulardan Osmanlılara geçtiği anlaşılmaktadır. Anadolu’daki diğer örnekleriyle birlikte değerlendirildiğinde, Ahmedek Kaleleri’nin Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde stratejik öneme sahip, iyi korunan garnizonlar olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu kaleler, devlet hazinesinin ve cephanenin saklandığı yerler olarak kullanılmış, bazı bölümleri ise zindan veya hapishane olarak değerlendirilmiştir.
Ehmedek Kalesi genelinde, dış yüzeyleri bombeli büyük kesme taşlardan yapılmış harçsız duvar örgüsü ile ön plana çıkan Helenistik Dönem sur kalıntılarının yoğun olarak bulunduğu alanda ve bu kalıntılar üzerine inşa edilmiştir. Kaleye giriş güney ve kuzey batı yönlerindeki Helenistik Dönemden itibaren var olan iki kapı ile girilmektedir. Bu yapı grubunun içinde, dıştan bakıldığında üç büyük ve yüksek kuleyi andıran içeride ise değişik mekânların yer aldığı bir plan görülür. Bu kompleks içinde sarnıçlar, küçük bir hamam ve tanımlanamayan çok pencereli mekânlar yer almaktadır. Yapı grubu dıştan araziye uygun bir biçimde kuzey ve doğu yönlerinden savunmaya yönelik hendeklerle çevrilmiştir. Ehmedek Kalesi, 1999 yılında Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Adres:
Alanya Kalesi, Alanya/Antalya
Mimari Çağ:
Helenistik Dönem
Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu
Selçuklu Devleti
Osmanlı Devleti
Bugünkü Kullanımı:
Anıt
Koruma Durumu:
Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı
İlgili Kurum:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Ziyaret Tarihi:
01.07.2023
Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ait tüm görsellerin yayın hakları Orhan Deniz KAPLAN’a aittir. Sitemizde yer alan görseller, Orhan Deniz KAPLAN’dan izin alınmadan çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Ehmedek Kalesi hakkında yer alan araştırma ve bilimsel sonuçlara ilişkin veri, görsel ve değerlendirmeler; Ehmedek Kalesi bilgi levhasından ve tr.wikipedia.org‘dan alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com’da yer alan envanter bilgileri kaynak gösterilmeden izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Harita:
Fotoğraflar:
Yorum Yazın