Alara Han; Antalya ili, Alanya ilçesi sınırları içerisinde, Alanya’yı Antalya, Manavgat ve Konya’ya bağlayan kervan yolu üzerinde, Alara (Ulugüney) Çayı’nın kıyısına, Alara Kalesi’nin 800 m güneyine 13. yüzyılda, Selçuklu Devleti Dönemi’nde Sultan I. Alâeddin Keykubad tarafından yaptırılmış bir kervansaraydır. Alara Hanı, küçük ölçekli ancak en iyi düzenlenmiş Selçuklu hanlarının önde gelen örneklerinden biridir.
Alara (Ulugüney) Çayı kenarına kurulmuş olan han, kuzeydoğu-güneybatı yönünde uzanan dikdörtgen planlı bir oturum alanına sahiptir. Tümüyle iri kesme taşlarla 2.000 metrekarelik bir alan üzerine inşa edilen yapı, 46×35 m ölçülerindedir. Kervansaray iki kapılıdır; bu kapılardan ikincisi, doğrudan yolcuların konaklayacağı mekânlara açılır. Ortada üstü açık uzun bir koridorun iki yanında odacıklar bulunur. Bu odaların etrafını ise üç cepheden ahırlar çevrelemektedir. Ahırlar; araları açık kemerlerle örülmüş, çift sıra tonozlu dehlizler şeklindedir. Girişin iki yanındaki kulelerden sağdaki yıkılmış olup soldakinin üst katında merdivenle çıkılan bir mescit yer alır. Kervansarayın içinde ayrıca çeşme ve hamam da bulunmaktadır.
Alara Hanı, basık kemerli kapı açıklığının üzerine yerleştirilmiş altı satırlık kitabesine göre, Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad tarafından 1231-1232 yıllarında inşa edilmiştir. Kitabede, yapının banisi Sultan Keykubad’ın unvanları arasında “Arap ve Acem Sultanlarının Efendisi” ile “Rum’un, Şam’ın, Ermenilerin ve Frankların Sultanı” ifadelerinin zikredilmesi dikkat çekicidir. Sultan I. Alâeddin Keykubad, Alanya’daki kitabelerde kendisini “Kara ve iki denizin sultanı, Arap ve Acem ülkesinin sahibi” olarak nitelerken, Alara Han’daki kitabesinde “Rum, Şam, Ermeni ve Frenk memleketlerinin fatihi” unvanına da yer vermiştir.
1998-2000 yılları arasında kapsamlı bir onarımdan geçirilen yapı, günümüzde turistik tesis olarak kullanılmaktadır. Hanın inşaatında kullanılan düzgün kesme taşların üzerinde grafiti olarak taşçı işaretlerine rastlandığı gibi, duvar örgüsü arasındaki sıva üzerinde kırmızı boyayla yapılmış zikzak desenleri de mevcuttur. Alara Hanı, 1982 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescil edilerek koruma altına alınmıştır.
Alara Hanı Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Müdürlüğü
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Alara Han’a ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Berrin Taymaz tarafından gerçekleştirilmiş olup “T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
