Çaylak Kalesi; Antalya ili, Kepez ilçesi sınırları içerisinde, Lyrboton Kome’nin kuzeybatısında, Odabaşı Mahallesi Çaylak Mevkisi üzerinde konumlanan, MS 6. yüzyılda Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde kurulmuş bir yerleşim yeridir. Halk arasında “Çaylak Kalesi” adıyla bilinmektedir.
Çaylak Mevkisi üzerinde yoğun çam ağaçları ve maki arasında kalıntıları seçilen Çaylak Kalesi, 6.567,64 hektarlık alan üzerine kurulmuştur. Yerleşim, Lyrboton Kome teritoryumu içerisinde olup aynı bölgede yayılım gösteren Sevindikli, Koca Kale, Kapaklı Kale, Tesbili Kale, Honaz Kalesi ve Erkeç Kalesi ile birlikte Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde kurulmuş küçük çaplı yerleşimler arasındadır.
Yerleşimin kurulu olduğu kayalığın güneydoğu yamacı nekropol (mezarlık) olarak kullanılmıştır. Nekropolde khamosorion tipinde mezarlar bulunmaktadır. Nekropolün girişinde, üzerinde kapağı bulunmayan, anakaya içine açılmış iki katlı ve içinde niş yer alan khamosorion tipinde bir mezar bulunmaktadır. Yerleşimin batısında, çam ağaçları ve yoğun bitki örtüsü altında yöresel taşlardan yapılmış bir mekâna ait kalıntılar yer almaktadır. Batı duvarları oldukça iyi korunmuş olan bu mekânın diğer duvarları temel hizasında izlenebilmektedir.
Yerleşimin doğusunda tonoz izleri görülen başka bir mekân bulunmaktadır. Yapı üzerinde eski eser kaçakçıları tarafından gerçekleştirilen kaçak kazılar sonucunda yapının üst kısmı tamamen çökmüştür. Tonozlu yapının arkasında yaklaşık 3 m yüksekliğinde bir duvar kalıntısı yer almaktadır. Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde özgün planda inşa edilen Çaylak Kalesi’nin doğu yönünde dikdörtgen planlı, oldukça iyi korunmuş bir yapı bulunmaktadır.
Çaylak Kalesi’nin günümüze ulaşan en nitelikli kalıntısı doğu yönünde bulunan kare planlı yapıdır. Yöresel taş, harç ve blok taş karışımından inşa edilen kare planlı yapının en yüksek duvarı 3-4 m olmakla birlikte yapıya ait gözetleme ve ok atma pencereleri iyi korunmuştur. 11 m uzunluğundaki yapı duvarının köşeleri 1,50 m uzunluğundaki destek duvarları ile desteklenmiştir. Tonozlu yapının üzerinden giriş yapılan kare planlı yapının kapı kısmına ait temeller yerinde izlenebilmektedir. Pencerelerin bulunduğu duvar kalıntılarının izleri yapının iki katlı olduğuna işaret etmektedir. Yapı içerisinde girişi toprak altında kalmış 10 m derinliğindeki tünel bağlantılı su sarnıcının çevresi eski eser kaçakçıları tarafından ağır tahribata uğratılmıştır.
Çaylak Kalesi, 2005 yılında “I. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
alınmıştır.
Çaylak Kalesi Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Kaplan, Orhan Deniz. (2016). Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi. Antalya.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2025)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
