Gökhöyük; Antalya ili, Döşemealtı ilçesi sınırları içerisinde, Karain Mağarası’nın 4 km güneyinde, Yeniköy Mahallesi Gökhöyük mevkisinde bulunan, 290 metre yükseklikteki bir tepe üzerinde Neolitik Çağ’da kurulmuş bir yerleşim yeridir.
Gökhöyük, Prof. Dr. İsmail Kılıç Kökten tarafından keşfedilmiş ve yüzey araştırmaları yapılmıştır. 1984 yılında höyüğün yanına yapılan su kanalının höyük üzerinde tahribat oluşturması nedeniyle 1986 yılında Antalya Arkeoloji Müzesi tarafından kurtarma kazısı gerçekleştirilmiştir. Gökhöyük’te 290 m rakımlı bir tepe üzerinde tahribatla oluşan ve yüksekliği 5-6 m’yi bulan kesitler kazılmıştır. Neolitik Çağ’a ait kesitlerde alt tabakada yanık kerpiç ve taş kalıntılar görülmüştür. Bu kesitlerde siyah açkılı, halka tutamaklı kaplar; kırmızı açkılı testiler, koyu kahverengi maldan kaplar ve pitos parçaları bulunmuştur. Kazıdan elde edilen bulgular müzenin tarih öncesi bölümünde saklanmakta olup bir kısmı da teşhir edilmektedir.
Gökhöyük’te yapılan kazı çalışmalarında pişmiş topraktan fırça sapları; bakır-tunç iğne ve mızrak ucu gibi bulgular da elde edilmiştir. Ele geçen çanak çömlek bulguları Elmalı’da bulunan Karataş ve Semahöyük kazılarında ele geçen mallara benzemektedir. 1:200.000 ölçekli haritada höyük gösterilmektedir.
Gökhöyük, 2004 yılında “I. Derece Arkeolojik Sit Alanı” olarak ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Höyükler; eski yerleşim yerlerinin zamanla toprakla örtülüp tepe biçimine gelmiş hâli, genelde üst üste gelmiş çok evreli yerleşim birikimleridir. Günümüze en yakın tabaka en üstte olmak üzere, eskiye doğru uzanan bir katmanlaşma (stratigrafi) gösterirler. Genellikle 1-40 m yükseklikte ve 1.000-1.500 m genişlikte olabilirler; uygarlıkların araştırılmasında önemli referanslardır.
Höyükler; hüyük, öyük veya üyük adlarıyla da anılır. Kelime, tarihte ilk olarak “öyük” (yığma tepe) anlamında Dîvânu Lugâti’t-Türk’te geçmektedir. Eski Türkçedeki örüş- (yükselmek) veya öri/örki (yüksek) kökünden türediği düşünülmektedir.
Anadolu’da yaklaşık 20.000 höyük bulunduğu tahmin edilmektedir. Bilinen en büyük höyük ise Aksaray ili sınırları içindeki Yeşilova beldesinde yer alan Anadolu’da yaklaşık 20.000 höyük bulunduğu tahmin edilmektedir. Bilinen en büyük höyük ise Aksaray ili sınırları içindeki Yeşilova beldesinde yer alan Acemhöyük’tür.
Gökhöyük Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Gökhöyük’e ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; tayproject.org internet sitesinden derlenmiş olup Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi tarafından hazırlanmıştır. Ekte yer alan Höyük bilgisi Vikipedi Türkiye’den alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
