Kısık Deresi Su Kemeri; Antalya ili, Serik ilçesi sınırları içerisinde, Gökçepınar Mahallesi’nin 6 kilometre güneyinden geçen Kısık Deresi üzerine, Gökçepınar-Aspendos güzergâhında MS 2. yüzyılda, Roma İmparatorluk Dönemi’nde inşa edilmiş bir su kemeridir. Halk arasında “Kısık Kemeri” adıyla bilinmektedir. Yapı, Gökçepınar’dan gelen suyu Kısık Deresi’nin sol yakasına (doğusuna) iletmek amacıyla yapılmıştır. Su akış kesitinin talvegden yüksekliği 20 metreden fazladır.
Aspendos Su Yolu’na ait en önemli kalıntılardan biri olan Kısık Deresi üzerindeki su kemeri; Serik-Akbaş kara yolunun hemen kıyısındaki sık ağaçlar ve sarp kayalarla dolu vadinin içinde, hâlen ayakta kalmış iki katlı kemerleriyle yoldan geçenlerin dikkatini çekmektedir.
Su kemeri, topoğrafik engelleri ve vadileri aşarak Aspendos’a su taşımak amacıyla inşa edilmiştir. Kemer ayaklarının yüksekliği, suyun eğimini koruyarak iletilmesini sağlayan hassas bir mühendislik hesabının varlığına işaret etmektedir. Günümüzde sık çam ağaçları ve maki örtüsü arasında kalan yapı, doğa koşullarının ve bitki köklerinin yarattığı baskı nedeniyle kısmen tahrip olmuş durumdadır; ancak yüksek payeleri ve tonoz kalıntıları ile özgün strüktürünü büyük oranda korumaktadır.
Yapının alt bölümlerinde son derece düzgün kesilmiş, iri boyutlu ve derzli taş bloklardan oluşan bir almaşık veya rustik kaide örgüsü görülmektedir. Taşıyıcı payelerin üst bölümlerine doğru gidildikçe örgü tekniği değişmekte; tuğla hatıllar ile kırma taş ve harç harmanından oluşan Roma betonu ve moloz taş örgü tekniğine geçilmektedir. Belirli aralıklarla yatay olarak uzanan kırmızı tuğla sıraları hatıllar, duvar örgüsüne hem statik bir esneklik kazandırmakta hem de görsel bir hatil düzeni oluşturmaktadır. Kemer tonozlarının iç yüzeyinde ve kavislerinde de yine tuğla malzeme kullanımı net bir şekilde ayırt edilmektedir.
Gökçepınar su kaynaklarına; Serik ilçesinin 5-6 kilometre batısında, karayolundan kuzeye sapılarak yaklaşık 20 kilometrelik, genellikle asfalt bir yol ile ulaşılabilir ya da Aspendos’tan kuzeybatıya doğru, 15-20 kilometre uzunluğundaki bozuk köy ve orman yollarından gidilebilir.
Gökçepınar su kaynakları; aynı adı taşıyan mahallenin hemen kuzeybatısında, Ardıçlı Dağı’nın eteklerinde, yaklaşık 570 kotunda, değişik noktalardan çıkmaktadır. Günümüzde de çevredeki 5-6 mahallenin içme suyu bu kaynaklardan sağlanmaktadır. Bu mahallelere ait su alma yapıları, antik dönemde yapılmış tesisleri büyük ölçüde tahrip etmiştir. Ancak yine de Aspendos antik su yolu başlangıcı ve derleme yapıları (kaptaj), sonradan dökülmüş betonlar ve duvarlar arasında kendini kolayca belli etmektedir.
Günümüzde Aspendos’un kuzeyinde uzanan görkemli su kemerleri; Gökçepınar su kaynaklarından İncegedik Tepesi’ne kadar getirilen suyu, buradan Aspendos Akropolü’ne aşıran 1.400 metre uzunluğundaki bir su köprüsünün kalıntılarıdır. Toplam uzunluğu 20 kilometreden fazla olan Aspendos Su Yolu, Roma İmparatorluk Dönemi’nde yapılmış; MS 4. yüzyılda önemli bir onarım görmüştür.
Kısık Deresi Su Kemeri, 1994 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınmıştır.
Kısık Deresi Su Kemeri Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
DSİ 13. Bölge Müdürlüğü
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Büyükyıldırım, Galip. (1994). Antalya Bölgesi Tarihi Su Yapıları. Ankara: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2019)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
