Antalya’nın Elmalı ilçesi, Osmanlı döneminde önemli bir merkez olmuş; günümüzde kentin konut mimari dokusunda da bu niteliği gözlemlemek mümkün hâle gelmiştir. Kentin eski konut dokusu, çoğu tarihî kentte olduğu gibi yaslandığı Elmalı dağı eteklerinde gelişmiştir. Geleneksel konutların biçimlenmesindeki temel yaklaşım, Elmalı sivil mimarlık örneklerinde de kendisini göstermektedir. Yapılar; doğaya, çevreye ve iklime uyum, işlevsellik, kapalı-açık alan ilişkisi ile ailenin ekonomik durumuna göre şekillenme gibi ihtiyaçlara cevap vermektedir.
Elmalı konutları, oldukça eğimli ve farklı kotlardaki arazi yapısına bu seviyeleri kullanarak oturmaktadır. Bu nedenle yapılar bir cephede bir veya bir buçuk, diğer cephede ise iki veya üç katlı olabilmektedir. Bunun yanında yolun yüksek eğimi, taş istinat duvarlarıyla düzenlenmiştir. Bu duvarlar hem sokağın biçimlenmesinin temel ögeleridir hem de üzerine yerleşmiş konutların bahçe içinde şekillenmesini sağlar. Bu sokak dokusuna en güzel örnekler Ağalar ve Kütük Camii sokağıdır.
Elmalı’da yapıların büyük çoğunluğu orta ve yan sofalı plan şemasına sahiptir. Yan sofalı plan şemasında hem açık hem de kapalı sofa örnekleri görülmektedir. Elmalı’nın eski konut dokusunda, 1950’li yıllarda yapılan birkaç kâgir örnek dışında hemen hemen tüm konutların yapı malzemesi kerpiçtir.
Geleneksel dokudaki konutların büyük çoğunluğu kırma çatılıdır. Çatı örtüsü kiremit olup çatılarda 50-60 cm genişliğinde saçaklar yapılmıştır. Saçakların büyük çoğunluğu ahşap kaplamadır. Elmalı konutlarında, kentin topografyasının, ikliminin ve yapı malzemesinin getirdiği bu farklılıklar, yöredeki geleneksel yapı kültürünün zenginliği olarak kabul edilmektedir.
Tarihi Elmalı Evleri Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Elmalı Arkeoloji Müzesi
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Tarihi Elmalı Evleri’ne ilişkin araştırma ve bilimsel sonuçlara ait veri ve değerlendirmeler; Mücella UYAR, Utku OĞUZ ve Melike GÜL’e aittir ve T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı Olarak Tescil Edilen Elmalı Evleri:
