Akseki; Antalya’nın doğusunda, kent merkezine yaklaşık 160 km uzaklıkta, Alanya-Konya kara yolu üzerinde, tarihî İpek Yolu güzergâhında, Batı Toros dağlarının güneyinde kurulmuş bir ilçedir. Doğusunda Gündoğmuş ve Bozkır, batısında Manavgat ve İbradı, kuzeyinde Beyşehir ve Seydişehir, güneyinde ise Manavgat ve Gündoğmuş ilçeleri yer almaktadır. Ilıman Akdeniz iklim kuşağında bulunmasına rağmen Akseki’nin iklim özellikleri İç Anadolu iklimine daha yakındır.
Konut Mimarisi ve Kat Planları
Yeni yerleşim alanlarının ovaya doğru yayılması sayesinde, eğimli bir yamaca kurulu olan eski kent dokusu büyük ölçüde korunabilmiştir. Akseki konutlarında kat sayısını, yapı sahiplerinin ekonomik durumu ve arazinin eğimi belirlemekte olup konutlar genellikle iki katlıdır.
İki Katlı Evler: Alt katta hayvancılığa yönelik mekânlar ve depolar; üst katta ise mutfak, servis mekânları ve oturma birimleri yer alır.
Üç Katlı Konaklar: Bodrum kat hayvan barınağı, zemin kat servis ve hizmetli mekânları, üst kat ise asıl yaşam alanı olarak tasarlanmıştır.
“Düğmeli Ev” Tekniği ve Malzeme Kullanımı
Akseki evlerinin en karakteristik özelliği, dünyaca ünlü “Düğmeli Ev” yapı tekniğidir.
Duvar Yapısı: 50-60 cm aralıklarla karşılıklı yerleştirilen ahşap hatıllardan oluşan “kazıklı duvar” tekniği uygulanmıştır. Dışa gelen hatıllarda çam ve katran; “düğme” olarak adlandırılan dikine elemanlarda ise andız ve ardıç ağacı tercih edilmiştir.
Sıva: Duvarların iç yüzeyleri saman katkılı çamurlu beyaz toprakla sıvanmış, dış yüzeyler ise genellikle harçsız ve sıvasız bırakılarak özgün doku sergilenmiştir.
Ahşap İşçiliği: İç mekânlarda yüklük, gusülhane, şerbetlik ve başmak (davlumbaz) gibi öğelerde üst düzey ahşap işçiliği görülür. Tavanlarda ise sekizgen, kare veya dairesel kesitli çıtalı yıldız tavan detayları uygulanmıştır.
Koruma Statüsü
Akseki ilçe merkezi ve eski kent dokusu, 1998 yılında kentsel sit alanı olarak belirlenmiştir. Bu alan içerisinde yer alan 49 sivil mimarlık örneği ile T.C. Akseki Kaymakamlık Binası, Akseki Merkez Camii ve Atatürk Anıtı, taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenerek koruma altına alınmıştır.
Tarihi Akseki Evleri Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Tarihi Akseki Evleri’ne ilişkin araştırma ve bilimsel sonuçlara ait veri ve değerlendirmeler; Hakime YILDIZ ve Melike GÜL’e aittir ve T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı Olarak Tescil Edilen Akseki Evleri:
