Pazar Hamamı; Antalya ili, Muratpaşa ilçesi sınırları içerisinde, Balbey Mahallesi’nde Vakıf İşhanı’nın kuzeydoğusunda, 16. yüzyılın başında Kanuni Sultan Süleyman Dönemi’nde banisi Balibey tarafından yaptırılmış, kadınlar ve erkekler kısmı olmak üzere iki bölümden oluşan bir çifte hamamdır. Halk arasında “Pazar Hamamı” veya “Çifte Hamam” adıyla bilinmektedir. Klasik Osmanlı hamam mimarisinin güzel bir örneği olan Pazar Hamamı, Antalya’nın günümüze ulaşan en büyük tarihî hamamı olma özelliğini taşımaktadır.
Yapı, kuzey-güney istikametinde uzanmakta ve L planı göstermektedir. Dar dikdörtgen planlı su sarnıcı ve külhan yapının kuzeyini kaplamaktadır. Duvarlar moloz taş ile örülmüş; dıştan kesme taş, içten ise sıva ile kaplanmıştır. Erkekler kısmının girişi batıdadır. Basık sivri kemerli bir kapıdan soğukluk kısmına girilmektedir. Soğukluk kısmı kubbe ile örtülüdür. Kare mekândan kubbeye geçiş tromplar vasıtasıyladır. Tromp araları silme kemerlerle bezelidir. Silme kemerlerin ortalarında, üzerleri beşik kemerli birer pencere mevcuttur.
Soğukluk kubbesinin altında taştan, fıskiyeli ve on iki yüzlü bir şadırvan yer almaktadır. Şadırvanın çevresinde bulunan demir şebekeli ve ahşap konstrüksiyonlu soyunma yerleri günümüze ulaşamamıştır. Soyunma bölümleri setler hâlinde yükseltilmiştir. Doğuda büyük bir tonoz kemerden üç basamaklı bir merdivenle dışarıya çıkılmaktadır. Güney duvarında üç; batı, kuzey ve doğu duvarlarında ise birer adet olmak üzere toplam altı adet soyunma nişi mevcuttur.
Ilıklık kısmına, kuzey duvarının ortasında bulunan yüksek piramidal duvarlı ve flamboyant (alevli) kemerli bir kulübe ile muhafaza altına alınan sivri kemerli bir kapıdan girilir. Bu kısımda pencere bulunmamaktadır. Doğu-batı yönünde uzanan ılıklık mekânı üç yarım kubbe ile örtülüdür. Üçgen pandantiflerle taşınan kubbelerden orta kubbenin pandantifleri mukarnaslı, diğerlerininki ise düzdür. Bu üç mekân birbirinden, ortaları oluklu ve kenarları silmeli üzengilerle son bulan iki sivri kemerle ayrılmaktadır. Kuzey duvarındaki üzengilerin altında yarım daire biçimli nişler vardır. Aynı tip nişler güney duvarında da (1 ve 3 numaralı mekânlarda) yer almaktadır.
Sıcaklık bölümüne üzeri merdivenli ve kemerli bir kapıyla girilmektedir. Yapı bu kısımda dokuz mekândan oluşmakta ve mekânların bazıları aynalı tonozla örtülmektedir. Merkezî mekâna açılan eyvanların üstü dilimli kemerlidir. Merkezî mekânın dört köşesinde üzerleri kubbeli dört mekân (halvet) daha vardır. Orta mekân, fenerli ve ışık menfezleri bulunan bir kubbe ile örtülüdür. Kubbe kasnağı ve pandantifler mukarnaslıdır. Merkezî kubbenin altında sekizgen bir göbek taşı mevcuttur.
Kadınlar bölümü erkekler bölümüne göre daha küçüktür; soyunmalık kısmı beşik tonozludur. Soğukluk iki kemerle üç mekâna ayrılmıştır; orta kısım kubbe, yanlar ise manastır tonoz ile örtülmüştür. Sıcaklık ise ortada kubbeli bir mekân, doğu, batı ve kuzeyde yer alan tonozlu eyvanlar ile kuzey köşelerdeki birer kubbeli mekândan oluşmaktadır.
1982 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınan ve mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait olan Pazar Hamamı, 2005 yılında Muratpaşa Belediyesi tarafından yap-işlet-devret modeliyle restore edilmiştir. Restorasyonda aslına uygun olarak Horasan harcı (100 bin yumurta) kullanılmıştır. 1999-2005 yılları arasında restoran olarak kullanılan Pazar Hamamı, 2005 yılından günümüze ticarî amaçlı kullanılmaya devam etmektedir.
Öznitelik Bilgisi:
Kaynakça:
Eren, N., & Kırmızı, M. (2003). Antalya Kültür Envanteri. Antalya: T.C. Antalya Valiliği.
Arkitera. (2005, 25 Mart). Erişim adresi: Arkitera.
Hürriyet. (2013, 23 Temmuz). Tarihi hamamda artık kahve keyfi yapılıyor. Erişim adresi: Hürriyet.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2026)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilerek veya gösterilmeyerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz. Fotoğrafların izin alınmadan kopyalanması, yayımlanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre suçtur.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Galeri:
