Zindan Kalesi; Antalya ili, Manavgat ilçesi sınırları içerisinde, Manavgat Nehri’nin Hisar Mahallesi’ndeki batı kıyısına MS 1. yüzyılda, Roma İmparatorluk Dönemi’nde inşa edilmiş kaledir. Halk arasında “Zindan Kalesi” veya “Hisar Kale” adlarıyla bilinmektedir. Kale; bir kule ve bu kule ile bütünleşen surdan oluşmaktadır. Kule, düzgün kesilmiş konglomera taştan yapılmış olup kare planlıdır. Yüksekliği takriben 10 m kadardır. Üst kısmı moloz taş ve kireç-kum karışımı harçla tamirat görmüştür. Kuleden başlayan surlar da oldukça tahrip olmuştur.
Pamfilya bölgesinin akış rejimi düzenli olan ve deniz ulaşımını karanın iç kısımlarına kadar taşıyan önemli nehirlerinden biri Köprü Çayı (Eurymedon), diğeri ise Manavgat Nehri’dir (Melas). Bu nehirlerin kıyılarında, nehirden yapılan her türlü taşımacılığın emniyetini sağlamak, bu tür ticari veya askerî faaliyetleri kontrol altında tutmak amacıyla stratejik yapıların (garnizonlar) bulunduğu bilinmektedir.
Söz konusu kule ve surla çevrili bu mekânın da aynı amaçla yapıldığı düşünüldüğü gibi nehrin doğu kıyısına geçişi sağlayan köprünün denetimini yapan, emniyetini sağlayan bir askerî yerleşim yeri (garnizon) olduğu da değerlendirilmektedir. Düşmandan gizlenme, kötü hava şartlarında deniz tehlikesinden kurtulma amacıyla demir atma yeri olarak da hizmet verdiği düşünülmektedir. Bu bölge günümüzde de aynı amaçlarla kullanılmaktadır. Surun dışında görülen duvar kalıntıları bir bütün hakkında bilgi vermemekle beraber yapılış tekniği bakımından kule ve surlarla benzerlik göstermektedir. Günümüze kadar ulaşan ve ayakta kalan bu kalıntılar Erken Roma Dönemi’ne tarihlendirilmektedir.
Kule, nehir yatağı kenarındaki düzeltilmiş konglomera zemin üzerine kesme taş bloklarından inşa edilmiştir. Kulenin üst kısmı daha sonra Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde dışta kesme küçük taşlar, içte moloz taş ve harçla tamir görmüştür. Kulenin içi zeminden 5-6 m yüksekliğe kadar moloz taş ve harçla doldurulmuştur. Bugün kulenin bir kısmı boşaltılmıştır. Kulenin batı duvarı tamamen yıkıktır. Blok taşlar arasında harç ve kiremit kullanılmıştır. Yüksekliği yaklaşık 10 m kadardır.
Surların kuleden itibaren geniş bir alanı kavis çizerek çevirdiği ve tekrar ırmağa bağlandığı söylenmekteyse de bugün çok tahrip edildiğinden surları takip etme imkânı yoktur. Kısmen ayakta kalanların dış yüzeyindeki kesme bloklar sökülmüştür. Yalnızca ara dolgusu olan moloz taş ve harç kalmıştır. Surlar dışarıdan payelerle desteklenmiştir. Surların iç kısımlarındaki mekânlara ait, kesme taş bloklarından yapılmış bazı ara duvarlar görülmektedir.
Zindan Kalesi, Roma İmparatorluk Dönemi’nden sonra da iskân görmüştür. Ancak diğer devirlerdeki durumu hakkında bilgi veren bir kalıntı ve belge yoktur. Bugün kısmen kaldırılan mezarlık ve Hisar Mahallesi’nin arkasında bulunan yol üzerindeki mezarlık, bölgenin Türkmen Beylikleri Dönemi’nden itibaren sürekli iskân gördüğünü göstermektedir.
Zindan Kalesi, 1998 yılında “I. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Zindan Kalesi Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Ünlüsoy, İlhan ve İsmail Akan Atila. (2003). Antalya Kültür Envanteri. Antalya: T.C. Antalya Valiliği.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2018)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
