Naras Köprüsü; Antalya ili, Manavgat ilçesi sınırları içerisinde, Manavgat’ın yaklaşık 8 km kuzeyinde, Manavgat Nehri’nin bir kolu olan Naras Çayı üzerinde yer alan beş kemerli bir köprüdür. Roma İmparatorluk Dönemi’nde inşa edilmiş Side su yolu kemerleri kullanılarak 13. yüzyılda, Selçuklu Dönemi’nde yapılmıştır. Halk arasında “Naras Köprüsü” veya “Melas Köprüsü” adlarıyla bilinmektedir.
Dönemsel çeşitlilik sunan Naras Köprüsü; Roma Dönemi’nde Side’ye giden su yolu üzerinde su kemeri olarak kullanılan, Selçuklulardan sonra ise köprü işlevini üstlenerek günümüze ulaşan nadide yapılardandır. Bugünkü hâliyle MS 2. yüzyılda inşa edilmiş olan su yolu; Oymapınar (Homa) kuzeyindeki Manavgat Nehri’ne katılan Dumanlı kaynağından suyu alıp sarp ve engebeli bir araziden geçirerek 25 km güneydeki Side antik kentine ulaştırmıştır. Naras Su Kemeri, Side su yolu üzerinde bulunan 24 su köprüsünden biri olarak inşa edilmiştir. Kemerin köprü üzerindeki izlerine bakıldığında; kule ve kayalık zemine oturtulmuş ayaklar günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır.
Beş kemerli Naras Köprüsü, kuzey-güney doğrultusunda uzanmakta olup görülebilen uzunluğu yaklaşık 85 metredir. Plan olarak Köprüpazar (Belkıs) Köprüsü’nde olduğu gibi girintili çıkıntılı (kırıklı) bir yapıya sahip olup özellikle kulenin yanında keskin bir dönüş yapmaktadır. Selçuklu köprüsünün bazı bölümlerde Roma Dönemi su kemerinin üzerine oturması, bazı yerlerde ise etrafını dolanarak geçmesi iki yapının aks ve düzlemlerinin farklı olmasından kaynaklanmaktadır. Köprünün başlangıç yönünde, hem memba hem de mansap tarafında kanat duvarları bulunurken diğer tarafta kanat duvarına rastlanmamıştır.
Köprüde ana yapı malzemesi olarak yöresel taşlardan konglomera ve traverten kullanılmıştır. Derzlerde ve dolguda horasan harcına yer verilmiştir. 1960 yılında yapılan onarımda ise köprü döşemesine beton dökülerek ahşap korkuluklar monte edilmiştir.
Yapının en büyük kemer açıklığı 11,20 m, yüksekliği ise 7,40 m’dir. En küçük gözün açıklığı 9 m, yüksekliği ise 2,60 m’dir. Çift merkezli sivri kemerli gözler, farklı büyüklük ve sayıda düzgün kesme taşlarla oluşturulmuştur. Taşların farklı boyutlarda olmasının sebebi, Roma su kemerinin doğrudan kayalık zemine oturtulmak istenmesidir. Köprü farklı dönemlerde onarım gördüğünden başında ve sonunda bulunan kemer içleri sıralı moloz taşla, diğer kemerlerin içleri ise düzgün kesme taşlarla örülmüştür.
Naras Köprüsü’nün tempan (kemer üstü duvar) kısımları sırasız moloz taşlarla oluşturulmuştur. Zamanla oluşan kireç harcı akıntılarından dolayı tempan taşları çoğu yerde okunamamaktadır. Tempan duvarlarının biraz önünde yer alan taş duvarlar ise Roma Dönemi’ne aittir. Yapının döşeme taşlarında ve kotlarındaki düzensizliğin inşa edildiği dönemden bu yana var olduğu düşünülmektedir. Statik açıdan kemer ve ayaklarda ciddi bir oturma veya deformasyon bulunmamasına rağmen döşemede kot farklılıkları görülmektedir.
Döşeme taşı olarak traverten ve konglomera kullanılmış; yer yer gri ve beyaz mermere de rastlanmıştır. Köprü kenarlarında taş kayıpları oldukça fazladır. 1960’lı yıllarda korkuluk sabitlemek amacıyla belirli aralıklarla beton dökülmüştür.
Yaklaşık 5,20 m boyundaki kare planlı kulenin en yüksek noktası su seviyesinden 11,50 m yüksekliktedir. Mansap tarafına doğru çıkıntı yapan selyaran ile kule; gerek yapım tekniği gerekse estetik açıdan tam bir bütünlük sergilemektedir. Kule, 16 sıra büyük taş blokla oluşturulmuştur. Benzer örneklerde kule; kitabe taşını yerleştirmek veya giriş-çıkışları kontrol etmek amacıyla yapılan kapının yerini belirlemek için kullanılmıştır. Ancak Naras Köprüsü’nde herhangi bir kitabe veya kapı izine rastlanmamıştır.
Naras Köprüsü, 1993 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınmıştır. Yapının ilk onarımı Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 1960 yılında, ikinci onarımı ise 2000 yılında gerçekleştirilmiştir. Köprü, 2020 yılında taşıt trafiğine kapatılmıştır.
Naras Köprüsü Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü
T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
T.C. Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Ceylan, İbrahim. (2013). Karayolları 13. Bölge Sınırları İçinde Yer Alan Tarihi Köprülerin İncelenmesi. Isparta: Tez (Yüksek Lisans) – Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2018)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
