Melanippe; Antalya ili, Kumluca ilçesi sınırları içerisinde, Karaöz Mahallesi’ne 3 kilometre mesafede yer alan ve günümüzde halk arasında “Korsan Koyu” olarak bilinen yarımada üzerine Arkaik Dönem’de kurulmuş bir kıyı liman kentidir. Yerleşim alanının seçiminde korunaklı limanın varlığı belirleyici bir rol oynamıştır.
Miletoslu coğrafyacı Hekataios’un verdiği bilgilere göre Melanippe’nin, Arkaik Dönem’de bir Yunan kolonisi olarak MÖ 500 civarında kurulduğu anlaşılmaktadır. Kentin adı Yunanca olup “melas” (siyah) ve “hippos” (at) sözcüklerinden türetilmiştir. Roma Döneminde Yunanca kaleme alınmış bir bahriye rehberinde (Stadiasmus Maris Magni); Melanippe, Gagai’dan 60 stadia (yaklaşık 11 km), Gelidonya Burnu’ndan ise 30 stadia (yaklaşık 5,5 km) uzaklıkta gösterilmektedir.
Melanippe hakkındaki antik bilgilerin sınırlılığı, kentin Helenistik ve Roma dönemlerinde önemini yitirerek Gagai kentinin denetimi altına girmiş olmasıyla açıklanabilir. Kent, varlığını Orta Çağ’da “Sanctus Stephanus / Hagios Stephanos” adı altında sürdürmüştür. Bu isim kente; limanın kuzeybatısındaki düzlük alanda Aziz Stephanos için inşa edilen ve temelleri hâlen ayakta duran üç nefli kiliseden dolayı verilmiş olmalıdır. Burası, MS 1400 civarında Yunanca kaleme alınmış bir eserde hem Hagios Stephanos hem de “Karozi” adı altında anılmaktadır.
Üç tarafı surlarla çevrili olan kente; limanın güneyinden batı yönünde tepeye çıkan bir patika vasıtasıyla ulaşılmaktadır. Giriş kapısı, güney surlarının dışına inşa edilmiş dikdörtgen bir kulenin yanında bulunmaktadır. MS 5. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilen surların bu kısmı oldukça iyi korunmuştur.
Kentte ayakta kalan yapılar kuzey bölümde yoğunlaşmaktadır. Genellikle iki kattan oluşan özel konutların alt katları tonozlu sarnıçlarla donatılmıştır. Yerleşim alanına yayılan yapıların tamamı Doğu Roma (Bizans) Dönemi’ne aittir; İlk Çağ binalarına ait taşlar bu yapılarda devşirme malzeme olarak kullanılmıştır. Sokaklar oldukça dar olup genişlikleri 2 metreyi aşmamaktadır. Tepenin en yüksek noktasına kurulmuş olan üç nefli bazilika, Hagios Stephanos Bazilikası’ndan daha küçüktür. Bazilikanın güneyinde, yerleşim alanının orta kısmında ana kayaya oyulmuş işlik üniteleri; bölgede bir zamanlar yoğun zeytinyağı üretimi yapıldığını göstermektedir.
Melanippe, 1996 yılında “I. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Melanippe Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Melanippe’ye ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Ali Önce, Bülent Baykal ve Fatih Özdel tarafından gerçekleştirilmiş olup T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
