Kocakepez Tepesi Antik Dönem Yerleşim Yeri; Antalya ili, Serik ilçesi sınırları içerisinde, Tekkeköy’ün 2,80 kilometre kuzeydoğusunda, Sillyon Antik Kenti’nin ise 4 kilometre kuzeyinde yer alan; 245 metre rakımlı bir tepe üzerine Roma Dönemi’nde kurulmuş bir köy-kale yerleşimidir. Halk arasında “Kocakepez Tepesi” adıyla bilinen bu yükselti; Sillyon ile benzer jeolojik karakterde sarp kayalıklara sahip olup kuzeyinde Toros Dağları’na doğru uzanan engebeli bir topografya ile çevrelenmiştir.
Yerleşimin güney sınırı, savunma sisteminin doğal bir parçası olan dik ve yüksek kayalıklarla korunmaktadır. Yüzeydeki mimari doku, daha çok bu kayalık alanın kuzeybatısına doğru hafif eğim yapan düzlükte yoğunlaşmaktadır. Sahada tespit edilen konut alanları, işlikler, nekropol sahası, sarnıçlar ve tarım terasları; Kocakepez’in kendi kendine yetebilen, kırsal nitelikli ve stratejik bir yerleşim olduğuna işaret etmektedir.
Kocakepez Tepesi’ndeki ilk buluntu grubu, tepeye tırmanıştan önce düz arazide, ana kaya üzerine işlenmiş bir mekândır. Ana kayanın batı fasadına (cephesine) bir niş işlenmiş, üst kısmına ise iki adet kare formlu hatıl yuvası açılmıştır. Mekâna, kayaya oyulmuş merdivenlerle erişim sağlanmaktadır. Ana kayanın güney cephesi düzleştirilerek bir koridor oluşturulmuş; bu koridorun kuzeyinde birbiriyle bağlantısız iki oda tasarlanmıştır. Doğudaki odanın içerisinde bir sarnıç yer almaktadır. Bu iki odalı birimle bitişik, ancak daha alt kottaki ana kaya üzerinde, muhtemelen bir işliğe ait olduğu değerlendirilen yuvarlak oyulmuş bir alan bulunmaktadır.
Ana yerleşim merkezi, tepenin en üst kotundaki düzlükte konumlanmaktadır. Geç dönemlerde de iskân gören yerleşim, tipik bir kale yerleşimi karakteri sergilemektedir. Güney cephesindeki sarp kayalıklar doğal koruma sağladığı için mimari bir müdahale görmemiş; yerleşimin diğer bölümleri ise büyük kare bloklardan oluşan sur duvarları ile tahkim edilmiştir.
Yerleşimin merkezinde; bazı bölümleri ana kayadan oyulmuş, birbirine bağlantılı pek çok mekândan oluşan, kuzey-güney doğrultulu bir yapı kompleksi yer almaktadır. Güneyde, oldukça nitelikli bir işçilik sergileyen ana giriş kapısı bulunmaktadır. Kapının batı kanadında ana kaya üzerine dikdörtgen bir niş işlenmiş; monolitik bir bloktan oluşan doğu kanadı ise üst kısımda silme profili ile hareketlendirilmiştir. Girişin ardından doğu yönünde iki küçük oda; batı arka kısmında ise ana kayadan işlenmiş 12 basamaklı bir merdiven yer almaktadır. Bu bölümde duvar yapısının bir kısmı ana kayadan oyulmuş, bir kısmı ise düzgün kesilmiş monolit bloklarla örülmüştür. Bazı taş bloklar üzerinde kenet yuvaları gözlemlenebilmektedir.
Giriş kapısının batısında yer alan ikinci odanın duvarlarında, moloz taşların yanı sıra erken evreye ait blokların devşirme (spolia) olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu alanın doğusunda, ortasında ve alt kısmında her iki yönden de görülebilen oyuklar bulunan büyük bir menhir (dikme taş) yer almaktadır. Bu oyukların içinden bir objenin (zincir veya ip) geçirilmiş olduğu tahmin edilmektedir. Ana girişin yaklaşık 20 metre güneydoğusunda, doğu-batı yönlü devam eden duvarda ise 37x87x60 santimetre ölçülerinde küçük bir niş tespit edilmiştir.
Kocakepez Tepesi Antik Dönem Yerleşim Yeri; 2009 yılında Sillyon Antik Kenti çevresinde yürütülen yüzey araştırmaları sırasında tespit edilerek Doç. Dr. Murat Taşkıran, Öğr. Gör. Dr. Kemal Bilgin ve Prof. Dr. Elif Özer tarafından bilim dünyasına kazandırılmıştır.
Kocakepez Tepesi Antik Dönem Yerleşim Yeri Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Kocakepez Tepesi Antik Dönem Yerleşim Yeri’ne ilişkin araştırma ve bilimsel sonuçlara ait veri ve değerlendirmeler; Murat Taşkıran, Kemal Bilgin ve Elif ÖZER’e aittir ve Sillyon Teritoryumunda Bulunan Kepez Yerleşiminin Kırmızı Astarlı Seramikleri Üzerine Ön Değerlendirmeler adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
