Andızlı Mezarlığı; Antalya ili, Muratpaşa ilçesi sınırları içerisinde, Yüksekalan Mahallesi’nde yaklaşık 131.133 metrekarelik bir alanda yer alan, Antalya kent merkezinin en büyük ve en eski tarihî kent mezarlığıdır. Adını, bölgede sıklıkla yetişen ve Akdeniz maktu florasının karakteristik bir parçası olan andız ağaçlarından alan mezarlıkta Osmanlı Devleti Dönemi’ne ve sonraki yıllara ait mezar taşları bulunmaktadır. Bu taşlar; geçmiş dönemlerin mezar taşı işçiliği, yazı geleneği ve defin kültürü hakkında bilgi veren tarihî belgelerdir.
Andızlı Mezarlığı, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinden itibaren de kullanılmış; Cumhuriyet’in ilanı ve 1924 Mübadelesi ile birlikte Selanik başta olmak üzere Balkanlar’dan Antalya’ya yerleşen mübadil ailelerin de ebedî istirahatgâhı hâline gelmiştir. Kent hafızasında müstesna bir yere sahip olan mezarlık, yalnızca bir defin alanı değil; Antalya’nın idari, askerî, siyasi ve kültürel yaşamında iz bırakmış pek çok tarihî şahsiyetin mezarına ev sahipliği yapan bir alandır.
I. Dünya Savaşı sırasında Meis Adası açıklarında İngiliz gemisi Ben-my-Chree’yi batırarak dünya askerî tarihine geçen müstahkem mevki komutanı Topçu Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul Aker’in anıt mezarı başta olmak üzere, Antalya Altın Portakal Film Festivali’nin kurucularından ve eski belediye başkanlarından Avni Tolunay gibi kentin modern çehresini şekillendiren birçok isim de Andızlı Mezarlığı’nda yatmaktadır.
Andızlı Mezarlığı, içerisinde barındırdığı tarihî altyapı elemanlarıyla da arkeolojik ve mimari bir değere sahiptir. Mezarlık alanı içerisinde 18. yüzyıl mezar taşları ve mezarlığın doğu sınırında yer alan, geçmişte kentin su iletim sisteminin bir parçası olan tarihî su yolu kalıntısı bulunmaktadır. Mezarlığın çevresini ve iç dokusunu oluşturan geleneksel taş duvarlar ile asırlık andız ağaçları, alanın tarihî karakterini tamamlayan en belirgin unsurlardır.
Antalya kent merkezinde, Adnan Menderes Bulvarı ile Mevlana Caddesi’ne yakın bir konumda yer alan mezarlık; Antalya Büyükşehir Belediyesi sorumluluk alanında bulunup koruma imar planları dâhilinde muhafaza edilmektedir. Şehrin yoğun yapılaşması ortasında yeşil dokusu, tarihî nitelikteki mezar taşları ve tescilli su yolu kalıntısıyla sessiz ve dingin bir sığınak görünümündedir.
Andızlı Mezarlığı, 2016 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınmıştır. Mezarlık içerisinde bulunan su yolu kalıntısı ayrıca değerlendirilerek 2025 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınmıştır.
Öznitelik Bilgisi:
Kaynakça:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü. (t.y.). Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Yüksekalan Mahallesi, Andızlı Mezarlığı tescil kararı. Erişim adresi: korumakurullari.ktb.gov.tr
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü. (t.y.). Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, Yüksekalan Mahallesi, Andızlı Mezarlığı su yolu kalıntısı tescil kararı. Erişim adresi: korumakurullari.ktb.gov.tr
Antalya Büyükşehir Belediyesi. (2017). Antalya İli Andızlı Mezarlığı koruma alanı meclis kararı (Şubat 2017 Devam Toplantısı, Karar No. 45). Erişim adresi: antalya.bel.tr
Çınar, M. (2025, 13 Mayıs). 1924’te göç ettiler, 2025’te mezarlarından ediliyorlar! Şok İmar Planı. Milliyet. Erişim adresi: milliyet.com.tr
Kaplan, Orhan Deniz. (2026). Saha araştırması ve yerinde gözlem. Antalya.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2026)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Galeri:
