Gedefi İni Kilise Mağarası; Antalya ili, Gündoğmuş ilçesi sınırları içerisinde, Karadere Mahallesi’nin doğusunda, Gedefi Tepesi’nin altında yer alan; giriş yüksekliği 20 metre, galeri uzunluğu ise 13 metre olan ve Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde kilise olarak kullanılmış bir mağaradır. Savaş dönemlerinde sığınak olarak kullanılan ve iki gizli kapısı bulunan mağaranın giriş kısmı, sonraki dönemlerde meydana gelen doğal afetler nedeniyle tamamen kapanmıştır.
Mağarada savaş zamanında su ihtiyacını karşılamak için sonradan açılmış bir adet kuyu bulunmaktadır. Mağaranın duvarlarında ikisi doğuda, biri de batıda olmak üzere duvarlara oyulmuş üç adet yazıt yer almaktadır. Yazıtlardan anlaşıldığı kadarıyla mağara, kilise olmadan önce bir tanrıça mabedi olarak kullanılmıştır; ancak bu tanrıçanın kim olduğu hakkında kesin bir bilgiye ulaşılamamıştır. Günümüzde mağara içindeki büyük bir nişin iki tarafına yazılmış olan yazıtın solunda; “… oğlu …, tanrıya [ya da topluma] hatırası için [bu taşı dikti / adadı].” ifadesi yer almaktadır. Yazıtın sağında ise; “…kişi, erdemi ve yiğitliği için, saf/kutsal (bir amaç uğruna) bunu adamıştır.” yazılıdır.
Mağara girişinin karşısında, kaya üzerine yapılmış olan fresk; kaçakçılar ve defineciler tarafından büyük ölçüde tahribata uğratılmış olsa da ana panodaki Hz. İsa figürü ve başındaki altın sarısı hale (kutsal ışık) görülebilir durumdadır. Freskte kırmızı ve sarı tonlar hâkimdir. Mağaranın batı duvarını süsleyen ve 1980’li yıllara kadar canlılığını koruyan mozaik süslemeler, defineciler tarafından yerinden sökülerek çalınmıştır.
Mağarada gerçekleştirilen ilk yüzey araştırmalarında; çömlek, tuğla, metal işi parçalar ve pagan döneminden kalma sunumlara ait parçalar ele geçmiştir. Ele geçen buhurdanlık, kandiller ve dinsel törenlerde kullanılan diğer aletler Geç Roma ve Bizans Dönemi’ne aittir. Mağaranın hemen üzerinde, yamaç boyunca uzanan ve büyük bir alanı kaplayan Casae Antik Kenti yer almaktadır. Gedefi İni Kilise Mağarası, 2011 yılında “I. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Gedefi İni Kilise Mağarası Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Gedefi İni Kilise Mağarası’na ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Mustafa Yılmaz ve Osman Doğanay tarafından gerçekleştirilmiş olup “Akseki, İbradı, Gündoğmuş (Antalya) Çevresi Arkeolojik Çalışmaları” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
