Erymna Antik Kenti; Antalya İli, İbradı İlçesi sınırları içerisinde, Antik Pisidya Bölgesinin kuzeydoğusunda, İbradı’nın 3 km güneybatısında, Melas Vadisi’nin kuzeyinde Ormana ve Ürünlü Mahalleleri arasında yükselen Hisar Tepe üzerine ve çevresine Helenistik Dönemde kurulmuş bir Pisidya kentidir. Antik kaynaklarda Orumna/Orumnos adlarıyla anılan Erymna, zaman içerisinde Ormana adına dönüşerek günümüzde bulunduğu modern yerleşime adını vermiştir.
Geniş Pisidya topraklarının güneydoğusunda Helenistik ve Roma dönemlerinde Katenneis halkı iskân etmiştir. Strabon bu dağ sakinlerinin batıda Selgeliler, doğuda ise Homonadlar ile komşu olduklarını belirtmekte, ayrıca Pisidyalılar’ın “büyük kısmı Torosların dağlık kısımlarında yaşamaktadır, ancak bazıları Pamfilya kentleri Side ve Aspendos’un kuzeyinde, zeytin ağaçlarının yetiştiği engebeli alanlarda otururlar. Bunların kuzeyindeki dağlık alanı Selgeliler’e ve Homonadlar’a komşu olan Katenneis halkı iskân etmiştir.” ifadesini kullanmıştır. Bu ve diğer bilgilerden yola çıkarak Katenneis halkının yaşam alanı olarak; Akseki İlçesi’nin güney kısmını, İbradı İlçesi’nin tümünü ve Manavgat İlçesi’nin kuzeydoğusu gösterilmektedir. Katenneis halkının başlıca merkezi Manavgat’a bağlı Sırtköy üzerinde yükselen tepede kurulmuş olan Etenna Antik Kentidir. Katenneis halkının diğer iki önemli merkezi Akseki’ye bağlı Menteşbey (Gödene) Mahallesinde bulunan Kotenna ile İbradı’ya bağlı Ormana’da bulunan Erymna Antik Kentleri olmuştur.
Katenneis halkının diğer iki önemli merkezi Kotenna ve Erymna’nın erken dönemlerde belgelenmemiş olmaları bunların uzun süre Etenna’nın himayesinde kaldıklarını ve ancak Helenistik Çağ’ın ilerleyen evresinde bağımsızlıklarına ulaştıklarını göstermektedir. Aralarında sadece 6 km mesafe bulunan, ancak Manavgat (Melas) Çayı’nın geçit vermeyen vadisi tarafından birbirinden ayrılan bu iki kent arasında yakın bir bağ bulunmaktadır. Erymna’da bulunan ve Zeus Tastledeas rahibi Menneas’ın onurlandırılmasına dair her iki kentin almış oldukları müşterek karar, bunların ikisi bağımsız olmakla birlikte ortak hareket edebildiklerine dair güzel bir örnek sunmaktadır. Bununla birlikte, bağımsız olmalarına rağmen iki kent de tarihlerinin hiçbir evresinde sikke basmamış, Etenna ve diğer komşu kentlerin tedavüldeki sikkelerini kullanmakla yetinmişlerdir.
Erymna, 1874 yılında küçük asya gezisi sırasında ilk kez Gustav Hirschfeld tarafından ziyaret edilmiştir. Hirschfeld, Erymna’yı Ormana’ya lokalize etmiştir. Yapı kalıntılarından ve yüzeyde tespit edilen kaba sırlı seramik parçalarından Erymna’nın özellikle Helenistik, Roma ve Doğu Roma (Bizans) dönemlerinde yerleşim gördüğü anlaşılmaktadır. Bölgede gözlemlenen yapı kalıntılarından Erymna’nın en parlak dönemini Roma Döneminde yaşadığı anlaşılmaktadır. Kent üzerindeki kalıntıların en önemlisi bir tapınaktır. Tapınaktan günümüze sadece podyumu ulaşmıştır. Podyumun çoğunlukla büyük boyutlu taşlarla örülmüş olması üstünde ne denli önemli bir yapı taşıdığına kanıttır. Bahçeler içinde bulunan eşik taşı, arşitrav parçası, postamet, sütun parçaları ve altlıkları bu tapınağa ait olmalıdır. Ormana Mahallesi içerisinde günümüzde bir evin avlusunda devşirme taşlardan yapılmış, içinden su akan yapının girişinde kullanılmış bir onurlandırma yazıtı bulunmaktadır. Blok taş üzerine yazılmış yazıtın kenarında bir Triskeles figürü yer almaktadır. Sembolün ortasında evrenin merkezi, merkezin çevresinde sonsuzluğa koşan üç tane bacak bulunur. Gamalı Haç olarak da bilinen sembol, evrenin merkezinin sonsuz devinimini simgelemektedir.
Erymna’ya ait pek çok devşirme malzeme Ormana yerleşimi içerisinde bulunan Düğmeli Evlerin yapımında ve yeni yapıların duvarları ile çevresinde kullanılmıştır. Erymna’dan kalan son izler günümüzde Ormana Mahallesi içinde yapılar ve tarım arazileri içinde dağınık halde bulunmaktadır. Mevcut kalıntılar Erymna’nın görünenden daha büyük bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Erymna Antik Kenti, 2003 yılında I. derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Adres:
Ormana Mahallesi, İbradı/Antalya
Mimari Çağ:
Helenistik Dönem
Roma İmparatorluğu
Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu
Antik Coğrafya:
Pisidya
Bugünkü Kullanımı:
Harabe-Modern Yerleşim
Koruma Durumu:
I. Derece Arkeolojik Sit Alanı
İlgili Kurum:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Ziyaret Tarihi:
14.10.2018
Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ait tüm görsellerin yayın hakları Orhan Deniz KAPLAN’a aittir. Sitemizde yer alan görseller, Orhan Deniz KAPLAN’dan izin alınmadan çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Erymna Antik Kenti hakkında yer alan araştırma ve bilimsel sonuçlara ilişkin veri, görsel ve değerlendirmeler; Mustafa ADAK, Özden OFLU, Hakime YILDIZ, Selahattin AKIN ve Hülya KESKİNKILIÇ’a ait olup, yazı kaynağı İlk Çağ’da Akseki Bölgesi makalesi ile T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri kitabından alıntılanmıştır. Yazı içeriği yukarıda isimi yazılı araştırmacılardan izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
www.antalyakulturenvanteri.com’da yer alan yazı içerikleri kaynak gösterilmeden izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Harita:
Fotoğraflar:
Yorum Yazın