Ahmet Ali Deresi Su Kemeri; Antalya ili, Aksu ilçesi sınırları içerisinde, Perge Antik Kenti’nin yaklaşık 2 km kuzeybatısında, Eğridere Su Kemeri’nin devamında ve Kurşunlu-Yeşilkaraman yolunun altından geçen Ahmet Ali Deresi üzerinde yer almaktadır. MS 2. yüzyılda, Roma döneminde inşa edilmiş olan yapı; iki katlı ve üç kemer gözüne sahip bir su kemeridir. Su kemeri, yöre halkı tarafından “Değirmendere Kemeri” adıyla da bilinmektedir.
MS 2. yüzyılda Perge’nin artan su ihtiyacı, kuzeyde yer alan ve günümüzde Topallı mahallesinden çıkan karstik Gelin Düşen Pınarı’ndan karşılanmıştır. Bu kaynaktan alınan su; açık kanallar, kapalı kanallar ve kemerler aracılığıyla Kurşunlu-Perge güzergâhı boyunca taşınarak Perge’nin batı surlarına kadar ulaştırılmıştır. Perge kenti, bol suyu kuzeyden gelen Kalabaklı Deresi’nin döküldüğü Kurşunlu Şelalesi’nden (Kümbet Değirmeni) sağlamıştır.
Ahmet Ali Deresi üzerinde konumlanan su kemeri, düzgün kesme taşlardan örülerek inşa edilmiştir. İki katlı olan kemer, alt katta bir, üst katta iki olmak üzere toplam üç gözlüdür. Yapının toplam uzunluğu 75 m’dir. Alt kemer yüksekliği 5,50 m, üst kemer açıklığı 10 m, üst kemerlerin yüksekliği 6,90 m’dir. Talvegden üst duvar seviyesine kadar olan yükseklik 16 m, kret genişliği 1,90 m, suyun giriş noktasındaki kanal genişliği ise 80 cm’dir. Su kemerinin üstünden çıkan kanalın, Perge yönüne uzanan devamı günümüzde görülememektedir.
Gelin Düşen Pınarı’nın karstik yapısı nedeniyle kemer üzerinde kireçlenmeye bağlı 1-1,5 m uzunluğunda sarkıtlar oluşmuştur. Bu sarkıtlar, yapının asırlar boyunca kesintisiz kullanıldığını belgelemektedir.
Perge’ye ulaşan sistemde, Aspendos’ta görülen sifon (basınçlı boru) sistemine topografik eğim uygun olduğu için ihtiyaç duyulmamıştır. Su, Koca Belen Tepesi eteklerinden basınçsız (serbest akışlı) olarak kente ulaştırılmıştır. Yer altı kanalları kentin güneyinden giriş yaparak Güney Hamamı ve F2-F4 çeşmeleri gibi anıtsal yapıları beslemiştir. Ahmet Ali Deresi Su Kemeri, 1993 yılında “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescil edilerek koruma altına alınmıştır.
Ahmet Ali Deresi Su Kemeri Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Ahmet Ali Deresi Su Kemeri’ne ilişkin araştırma ve bilimsel sonuçlara ait veri ve değerlendirmeler; Galip BÜYÜKYILDIRIM’a aittir ve DSİ Antalya Tarihi Su Yapıları adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
