Ahmet Ali Deresi Su Kemeri; Antalya ili, Aksu ilçesi sınırları içerisinde, Perge Antik Kenti’nin 2 km kuzeybatısında, Eğridere Su Kemeri’nin devamında, Kurşunlu-Yeşilkaraman yolunun altından geçen Ahmet Ali Deresi üzerine, MS 2. yüzyılda, Kurşunlu-Perge güzergâhı arasına Roma Dönemi’nde inşa edilmiş, iki katlı, dört kemerden oluşan bir su kemeridir. Su kemeri, yöre halkınca “Değirmendere Kemeri” adıyla da anılmaktadır. MS 2. yüzyılda Perge’nin artan su ihtiyacı kuzeyden, günümüzde Topallı Mahallesi’nden çıkan ve Kurşunlu Şelalesi’nin önemli kaynaklarından birisi olan karstik Gelin Düşen Pınarı’ndan karşılanmıştır. Gelin Düşen Pınarı kaynağı, Kurşunlu-Perge güzergâhı arasına yapılan açık kanal, kapalı kanal ve kemerlerle Koca Belen’in doğu sırtından geçirilip Perge’nin batı surlarına kadar getirilmiştir. Perge, bol suyunu kuzeyden gelen Kalabaklı Deresi’nin düşüş yaptığı Kurşunlu Şelalesi’nden (Kümbet Değirmeni) almıştır.
Ahmet Ali Deresi üzerinde konumlanan su kemeri, düzgün kesme taşlardan örülerek yapılmıştır. İki katlı olan kemer, altta bir, üstte iki adet olmak üzere toplam üç göze sahiptir. Kemerin toplam uzunluğu 75 m, alt kemer yüksekliği 5,50 m, üst kemer açıklığı 10 m, üst kemerlerin yüksekliği 6,90 m, talvegden yükseklik (tabandan üst duvara kadar) 16 m, kret genişliği (üstten duvar kalınlığı) 1,90 m, suyun giriş noktasındaki genişliği ise 80 cm’dir. Su kemerinin üstünden çıkan kanalın çıkış noktasında, kemerin Perge’ye uzanan kısmı görülememektedir.
Gelin Düşen Pınarı kaynağının karstik özellikte olması sebebiyle su kemeri üzerinde sarkıtlar oluşmuştur. Kemerin üst gözlerinden sarkan 1-1,5 m uzunluğundaki kireç sarkıtları, su kemerinin çok uzun yıllar boyunca kullanıldığını göstermektedir. Eğridere Kemeri üzerinde kireç tabakasının bulunmaması, suyun bu kemerden sonra Değirmendere Kemeri’ne doğru giderken kireçli bir araziden geçtiğini göstermektedir. Ahmet Ali Kemeri’nden sonra su yolunun, Damlamca Tepesi’nin kuzey eteklerini topografyaya uygun şekilde dolaşarak 8.700 m’de Koca Belen Tepesi’nin doğuya bakan yamaçlarına çıktığı kabul edilmektedir. Yamaçlardan güneye doğru alçalarak devam eden su yolu, 9.500 m’den sonra 40 m kotlarında Perge’yi besleyen iki yan kola ayrılmıştır.
Perge’ye ulaşan su kemerleri üzerinde, Aspendos’taki gibi bir sifon sistemi uygulanmamıştır. Arazinin eğiminden dolayı bu yönteme ihtiyaç duyulmamıştır. Kemerler ile gelen su, Koca Belen Tepesi eteklerinden basınçsız olarak Perge’ye taksim edilmiştir. Su, Koca Belen yamaçlarını yer altı kanalları ile takip ederek kentin güneyinden giriş yapmaktadır. Güney Hamam, F2-F4 Çeşmeleri ve kentin güneyindeki diğer yapılar bu kanal ile beslenmiştir. Bu kanala ait mevcut kalıntıların farklı dönemlerden izler taşıdığı tespit edilmiş olup su kanalının uzun yıllar kullanıldığını göstermektedir. Su, topraktan 1,50-2,00 cm derinlikte, 100 cm genişlikte ve 85 cm derinlikte bir yatak içinden iletilmiştir. Taş örgü tekniğinde yapılmış kanal yatağının üstü, düz büyük blok taşlarla kapatılmıştır. Bu yatak içinde herhangi bir kanal izi görülmemektedir. Ahmet Ali Deresi Su Kemeri, 1993 yılında Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Ahmet Ali Deresi Su Kemeri Genel Bilgiler:
Bölge: Akdeniz
İl: Antalya
İlçe: Aksu
Mahalle ve Köy: Fatih
Türü: Su Kemeri
Mimari Çağı: Roma
Yapım Tarihi: MS 2. Yüzyıl
Su Kaynağı: Gelin Düştü Deresi – Kurşunlu
Uzunluğu: 75 m
Yüksekliği: 16 m
Orijinal Kullanımı: Su Kemeri
Bugünkü Kullanımı: Anıt
Tahribat Durumu: Doğal Tahribat
Tescil Durumu: Tescilli
Tescil Derecesi: 1
Tescil Tarihi: 1993
Ziyaret Tarihi: 10.05.2020 – 16.01.2022
Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Bildirimi ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ait tüm görsellerin yayın hakları Orhan Deniz KAPLAN ve Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi’ne aittir. antalyakulturenvanteri.com’da yer alan yazı içerikleri ve görseller, izin alınmadan çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Ahmet Ali Deresi Su Kemeri hakkında yer alan araştırma ve bilimsel sonuçlara ilişkin veri, görsel ve değerlendirmeler; Galip BÜYÜKYILDIRIM’a ait olup, yazı kaynağı DSİ Antalya Tarihi Su Yapıları kitabından alıntılanmıştır. Yazı içeriği yukarıda ismi yazılı araştırmacıdan izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Fotoğraflar:
Yorum Yazın