Elmalı-Bayındır Antik Milyas Yolu; Antalya İli, Elmalı İlçesi sınırları içerisinde, kent merkezinden 1.240 m yüksekte, Elmalı’yı Baltası Gedik Mevkii üzerinden Bayındır’a bağlayan asfalt yolun altında kalmış Antik Milyas Yoluna ait güzergâh kollarından birisidir. Antik Yol “Kuzey Likya Yolu” veya “Milyas Yolu” adlarıyla bilim dünyasına kazandırılmış olup, Elmalı-Bayındır arasındaki yol kalıntısı yöre halkınca; kavak bağının yokuşu adıyla anılmaktadır. Antik Milyas Yolu Persler tarafından yapılmış olup Roma Döneminde son şeklini alarak günümüze ulaşmıştır.
Elmalı – Baltası Gedik Mevkii – Bayındır arasından geçen antik yol günümüzde asfalt yolun altında kalmasına rağmen ihtişamından hiçbir şey kaybetmemiştir. Doğal taş zemin düzenlenerek oluşturulmuş, yer yer iri blok taşlarla yükseltilmiş ve desteklenmiş antik yol Kışla Mahallesine 1 km uzaklıktaki dere yatağına kadar izlenebilmektedir.
Elmalı Güğü Beli geçidini aştıktan sonra ayrı yerlere ulaşmak üzere yeniden ikiye ayrılan antik yol, sol koluyla Seki üzerinden Fethiye’ye, sağ koluyla da yeniden Milyas’a devam etmekte olup buradan Dirmil, Gölhisar, Tefenni, Karamanlı ve Burdur üzerinden İç Anadolu ve de Gölhisar Acıpayam üzerinden Batı Anadolu’ya bağlanmaktadır.
MÖ 1. yüzyıl ile MS 4. yüzyıl arasında Anadolu’da yüksek standartlarda açılmış olan yollar Doğu Roma (Bizans) Döneminde önemini yitirmiştir. Müslüman Arapların yaptıkları yıkıcı yağma akıncılarının, limanların, kent ve çiftliklerin boşalmasına neden olmuş, ardı arkası kesilmeyen Arap akınları nedeniyle tacir, sanatkar ve yönetici halkın daha güvenli bölgelere çekilmesiyle kentler tarımdan sanayiye üretim, ticaret ve yönetim merkezi olma özelliklerini yitirmişlerdir. 13. yüzyılda Antalya’ya egemen olan Selçuklular Roma Döneminde yapılmış yolların yeniden imarı ve restorasyonunu gerçekleştirerek buradaki yolları yeniden canlandırılmıştır. Milyas Yolu (Kuzey Likya Yolu), 2005 yılında I. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Her uygarlık gibi Roma İmparatorluğu da egemenliğini ve uygarlığını yollara/ulaşıma borçludur. Özellikle MS 1. ve 2. yüzyıllarda yaygınlaşan yol yapımlarıyla tüm ülke bir ağla birbirine bağlanmıştır. Karasal yollar limanlar aracılığıyla deniz yollarıyla da buluşmuştur: Artık her yol Roma’ya çıkmaktadır. Pekçok yeni yol yapıldığı gibi, önceki dönemlerde kullanılan yollar da ıslah edilmiş, bazı yaya-hayvan yolları da araç yollarına dönüştürülmüştür. Bugün olduğu gibi eskiden de yolların güzergahına arazi karar vermiştir. Vadi boyları ve dağ geçitleri her daim ulaşımın mecburi izlencesi olmuştur.
Antalya’daki yol güzergâhlarıyla ilgili en önemli belge Patara’da bulunan Milliarium Lyciae/Stadiasmus Patarensis’tir (Yol Kılavuz Anıtı). MS 1. yüzyıl ortalarında Claudius döneminde dikilen anıta göre, Patara odaklı planlanan yeni yol ağı batıya, kuzeye ve doğuya ana yollar halinde ayrılıyor ve bu ana güzergâhlar üzerinden de pek çok tali yolla yerleşimler birbirine bağlanıyordu. Bu belgede anılan kentler yoldaki sırasına göre ve aralarındaki mesafelerle yazılmıştır. Likya bölgesindeki bu yol ağı doğuda Pamfilya’ya, batıda Karya’ya ve kuzeyde de Pisidya ve Milyas’a, Kibyratis’e bağlanıyordu.
Antalya kenti de, sarp doğasına karşın antik çağlarda, her yönden diğer yerleşimlere bağlanan gelişkin bir yol ağına sahiptir. Doğudan, Likya’dan (Çitdibi/Karabel) – Trebenna gelen yol Typallia (Çağlarca) Onobara (Deveboynu) üzerinden Thalassa’da (Deniz) sonlanmıştır. Trebenna üzerinden gelip Geyikbayırı’ndan inen yol ise Attaleia’ya bağlanmıştır. Kaleiçinde en iyi izlenen yol parçası, Hadrianus Kapısı içinden geçip, Doğu Garajı üzerinden Perge’ye doğru ilerlemiş buradaki güzergâh Perge’yi güneyde Magydus (Karpuzkaldıran) limanına bağlamıştır. Döşemealtı üzerinden inen Via Sebaste, Varsak (Lyrboton Kome) üzerinden Perge’ye uzanmıştır. Manavgat üzerinden Konya’yı Side’ye, Alanya’ya bağlayan ana yol ise Selçuklu ve Osmanlı döneminde de menzil hanlarıyla önemini korurken, tüm bu yollar Alanya, Side, Attaleia, Phaselis, Finike, Myra-Andriake ve Patara gibi önemli limanlarla da denizden dünyaya bağlanmıştır.
Adres:
Baltası Gedik Mevkii, Elmalı/Antalya
Mimari Çağ:
Pers İmparatorluğu
Roma İmparatorluğu
Bugünkü Kullanımı:
Boş-Harabe
Koruma Durumu:
I. Derece Arkeolojik Sit Alanı
İlgili Kurum:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Ziyaret Tarihi:
17.06.2024
Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ait tüm görsellerin yayın hakları Orhan Deniz KAPLAN’a aittir. Sitemizde yer alan görseller, Orhan Deniz KAPLAN’dan izin alınmadan çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Milyas Yolu (Kuzey Likya Yolu) hakkında yer alan araştırma ve bilimsel sonuçlara ilişkin veri, görsel ve değerlendirmeler; Melike GÜL, Özden OFLU, Gökhan BENZET ve Utku OĞUZ’a ait olup, yazı kaynağı T.C. Antalya Valiliği-Antalya Kültür Envanteri Kitabından alıntılanmıştır. Yazı içeriği yukarıda isimleri yazılı araştırmacılardan izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
antalyakulturenvanteri.com’da yer alan yazı içerikleri kaynak gösterilmeden izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Harita:
