Olbia-Attaleia Antik Yolu; Antalya ili, Muratpaşa ilçesi sınırları içerisinde, MS 2. yüzyılda Roma İmparatorluk Çağı’nda Olbia ile Attaleia kentleri arasına yapılmış bir yoldur. Yol, ana kayanın oyulması ve düzeltilmesi ile oluşturulmuştur. Yol üzerinde yer yer kullanım izleri görülebilmektedir. Antik yolun yaklaşık 50 metrelik kısmı, Atatürk Kültür Merkezi’nin güneyinde günümüze ulaşmıştır. Eni yaklaşık 2,5 metre olan yolun her iki kenarında kanallar vardır.
Ana kayaya oyulu yol; kuzeyden inip antik adı tam bilinmeyen “Olbia” koyağındaki yerleşime, Konyaaltı’na bağlanmıştır. Akdeniz Kent Parkı içerisinde yine bir parçası izlenen antik yol ile de Attaleia tarafına yöneliyordu. Yoldaki tekerlek izlerinin derinliği; araçların bu yolu uzun süre kullanarak yük transferi de gerçekleştirdiğini göstermektedir.
Muratpaşa ilçesine bağlı Bahçelievler Mahallesi 5279 ada 1 parselde yer alan Olbia-Attaleia Antik Yolu, Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 20.03.1991 tarih ve 1089 sayılı kararıyla “Anıt Eser” olarak tescillenmiş; Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 28.02.2025 tarih ve 19321 sayılı kararıyla yapı grubu I. Grup olarak belirlenmiştir.
Her uygarlık gibi Roma İmparatorluğu da egemenliğini ve uygarlığını yollara ve ulaşıma borçludur. Özellikle MS 1. ve 2. yüzyıllarda yaygınlaşan yol yapımlarıyla tüm ülke bir ağla birbirine bağlanmıştır. Karasal yollar, limanlar aracılığıyla deniz yollarıyla da buluşmuştur: Artık her yol Roma’ya çıkmaktadır. Pek çok yeni yol yapıldığı gibi önceki dönemlerde kullanılan yollar da ıslah edilmiş; bazı yaya ve hayvan yolları da araç yollarına dönüştürülmüştür. Bugün olduğu gibi eskiden de yolların güzergâhına arazi yapısı karar vermiştir. Vadi boyları ve dağ geçitleri her daim ulaşımın mecburi izlencesi olmuştur.
Antalya’daki yol güzergâhlarıyla ilgili en önemli belge Patara’da bulunan Milliarium Lyciae/Stadiasmus Patarensis’tir (Yol Kılavuz Anıtı). MS 1. yüzyıl ortalarında Claudius döneminde dikilen anıta göre, Patara odaklı planlanan yeni yol ağı batıya, kuzeye ve doğuya ana yollar halinde ayrılıyor ve bu ana güzergâhlar üzerinden de pek çok tali yolla yerleşimler birbirine bağlanıyordu. Bu belgede anılan kentler yoldaki sırasına göre ve aralarındaki mesafelerle yazılmıştır. Likya bölgesindeki bu yol ağı doğuda Pamfilya’ya, batıda Karya’ya ve kuzeyde de Pisidya ve Milyas’a, Kibyratis’e bağlanıyordu.
Antalya kenti de, sarp doğasına karşın antik çağlarda, her yönden diğer yerleşimlere bağlanan gelişkin bir yol ağına sahiptir. Doğudan, Likya’dan (Çitdibi/Karabel) – Trebenna gelen yol Typallia (Çağlarca) Onobara (Deveboynu) üzerinden Thalassa’da (Deniz) sonlanmıştır. Trebenna üzerinden gelip Geyikbayırı’ndan inen yol ise Attaleia’ya bağlanmıştır. Kaleiçinde en iyi izlenen yol parçası, Hadrianus Kapısı içinden geçip, Doğu Garajı üzerinden Perge’ye doğru ilerlemiş buradaki güzergâh Perge’yi güneyde Magydus (Karpuzkaldıran) limanına bağlamıştır. Döşemealtı üzerinden inen Via Sebaste, Varsak (Lyrboton Kome) üzerinden Perge’ye uzanmıştır. Manavgat üzerinden Konya’yı Side’ye, Alanya’ya bağlayan ana yol ise Selçuklu ve Osmanlı döneminde de menzil hanlarıyla önemini korurken, tüm bu yollar Alanya, Side, Attaleia, Phaselis, Finike, Myra-Andriake ve Patara gibi önemli limanlarla da denizden dünyaya bağlanmıştır.
Olbia-Attaleia Antik Yolu Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Olbia-Attaleia Antik Yolu’na ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; İsmail Akan Atila ve Orhan Artvur tarafından gerçekleştirilmiş olup “T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri” adlı eserlerden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
