Köprüçay (Eurymedon); Isparta iline bağlı Sütçüler ilçesi yakınlarında Toros Dağları’ndan doğarak Antalya ili Manavgat ve Serik ilçeleri sınırlarından geçen, Boğazkent üzerinden Akdeniz’e dökülen bir akarsudur. Antik Pamfilya bölgesinde Düden, Aksu ve Manavgat çayları ile birlikte havzanın en önemli su kaynaklarından biridir. Antik Çağ’da Eurymedon, günümüzde ise Köprüçay adıyla anılan akarsu 178 kilometre uzunluğunda olup havza alanı 2.357 kilometrekare, yıllık ortalama debisi ise 3.065 hm³’tür.
Köprüçay, büyük oranda karstik kaynaklarla beslenmektedir. Eğirdir Gölü’nün güneydoğusundaki Anamas (Güllüce) Dağı’ndan doğan Ayvalı Çayı ve Karacahisar derelerinin birleşmesiyle oluşur. Aşağı çığırında Kocadere ve Sağırini derelerini de bünyesine katarak geniş bir vadide akan su, Manavgat’ın Çaltepe Mahallesi mevkiinde dar bir kanyona girer. Köprüçay, Serik Ovası’ndan menderesler çizerek geçtikten sonra denize ulaşır.
Akarsuyun kaynağı ile ağzı arasındaki yükselti farkı 2.992 metredir. Havzasının 1.072 kilometrekaresi Isparta, 1.285 kilometrekaresi ise Antalya sınırları içerisinde kalmaktadır. Suyun pH değeri 8,09 ile bazik karakterdedir ve sucul yaşam için oldukça uygundur. Köprüçay’da ortalama su sıcaklığı ocak ayında 4,3°C, temmuz ayında ise 26,4°C olarak tespit edilmiştir. Akarsuda, Capoeta antalyensis ve Pseudophoxinus fahrettini gibi endemik balık türleri yaşamaktadır.
Çay üzerinde 96 MW kurulu güce sahip Beşkonak Hidroelektrik Santrali (HES) bulunmaktadır. Çaltepe ve Beşkonak mahalleleri arasında uzanan kanyon vadi, 1973 yılında Köprülü Kanyon Milli Parkı ilan edilmiştir. Milli park, 14 kilometre uzunluğa ve yer yer 100 metre duvar yüksekliğine sahiptir. Bölge, Türkiye’nin en önemli rafting, kamp ve doğa sporları merkezlerinden biridir.
Roma İmparatorluk Çağı’nda Köprüçay üzerinde dört önemli köprü inşa edilmiştir. Bunlar sırasıyla: Isparta’nın Aksu ilçesinde, Zindan Mağarası önündeki Eurymedon (Zindan) Köprüsü, Köprülü Kanyon Milli Parkı sınırları içindeki Eurymedon (Oluk) Köprüsü, Büğrüm Köprü, Aspendos Antik Kenti yakınlarındaki Eurymedon Köprüsü’dür. Aspendos yakınındaki Eurymedon Köprüsü, Roma Dönemi’nde yaşanan bir depremle yıkılmıştır. Selçuklu Sultanı II. Gıyâseddin Keyhüsrev tarafından 1239-1240 yılları arasında, bu köprünün kalıntıları üzerine yeni bir köprü inşa ettirilmiştir.
Tarihte bilinen önemli deniz ve kara savaşlarından bazıları Köprüçay (Eurymedon) ağzında gerçekleşmiştir. MÖ 469 yılında Persler ve Yunanlar (Atinalılar) arasında yapılan I. Eurymedon Savaşı ile MÖ 190 yılında Romalılar ve Seleukoslar (Suriye Krallığı) arasında gerçekleşen II. Eurymedon Savaşı, bölgenin stratejik önemini kanıtlayan tarihî olaylardır.
Köprüçay Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
T.C. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
T.C. Devlet Su İşleri 13. Bölge Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Aksu Çayı’na ilişkin araştırma ve bilimsel sonuçlara ait veri ve değerlendirmeler; tr.wikipedia.org internet sitesinden alınmış olup Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi tarafından hazırlanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
