Alalıtaş Tapınağı; Antalya ili, Döşemealtı ilçesi sınırları içerisinde, Düzlerçamı Mahallesi’nde Anydros-Eudokias Antik Kenti üzerine MS 2. yüzyılda, Roma İmparatorluk Dönemi’nde Korint düzeninde inşa edilmiş bir tapınaktır. Anydros-Eudokias’tan günümüze ulaşan en görkemli ve en ilgi çekici mimarlık kalıntısıdır. Bezemelerinden dolayı halk arasında “Alalıtaş” adıyla bilinmektedir. Tapınak günümüzde yıkık durumdadır.
Alalıtaş Tapınağı yaklaşık 14,60 x 8,55 m ölçülerinde, ana cephesi merdivenli bir podyum üzerinde yükselen, dört sütunlu bir prostylos tapınak görünümüne sahip, Korint düzeninde inşa edilmiş, Suriye tipi alınlıklı bir yapıdır.
Yapının pronaostaki, Attik-İyon kaideli ve gövdeleri spiral yivli sütunları taşıyan postamentlerin ana cepheleri; Herakles’in “On İki Görevi”nden “Nemea Aslanı”, “Keryneia Geyiği” ve “Erymanthos Yaban Domuzu” mücadelelerini temsil eden kabartma betimlerle süslüdür.
Bir inşa veya ithaf yazıtı taşımadığından işlevi tartışmalı yapının mezar anıtı (heroon), tapınak veya mezar tapınağı olabileceği yönünde üç ayrı görüş mevcuttur. Söz konusu yapının işlevi gibi tarihi de tartışmalı olup MS 2. veya 3. yüzyıllara tarihlenebileceğine ilişkin görüşlerin yanı sıra MS 1. yüzyıla ait olduğuna dair bir görüş de vardır.
Yapının plan açısından en yakın benzeri, Termessos kent merkezindeki N2 Tapınağı’dır. Myra’daki Karabucak anıt mezarı, Patara’daki Marcia ve Akdam mezar tapınakları, Side’deki Batı Mausoleum’u ve Iasos’taki yanlışlıkla “macellum” olarak nitelendirilen mausoleum da bu yapının yakın benzerleridir.
Tapınak üzerindeki ilk araştırmalar Spratt ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Yapıyı bilim dünyasına ilk tanıtan araştırmacı ise G. Moretti’dir. Söz konusu yapı, Moretti’den yaklaşık 70 yıl sonra S. Bulgurlu tarafından bir yüksek lisans tez çalışması olarak yeniden ele alınmıştır. Yapının özellikle mimari bezemelerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilen bu çalışma, anıt üzerinde şimdiye değin yapılmış en geniş kapsamlı araştırmadır.
Alalıtaş Tapınağı, 1991 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınmıştır.
Öznitelik Bilgisi:
Kaynakça:
Çelgin, A. V. (2008). Anydros-Eudokias Suyla Hayat Bulan, İnsan Eliyle Yok Olan Bir Kültür Mirası ve Düşündürdükleri. Colloquium Anatolicum, 7, 23–57. izlik.org
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2018)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilerek veya gösterilmeyerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz. Fotoğrafların izin alınmadan kopyalanması, yayımlanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre suçtur.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Galeri:
