Syedra Antik Kenti; Antalya ili, Alanya ilçesi sınırları içerisinde, Alanya’nın 20 kilometre güneydoğusunda, Seki Mahallesi’nin kuzeyinde, 400 metre yüksekliğindeki Asar Tepesi mevkisi üzerinde MÖ 7. yüzyılda, Helenistik Dönem’de kurulmuş bir Kilikya kentidir. Yöre halkı tarafından “Asar” adıyla anılan Syedra, kent limanının bulunduğu Alanya-Gazipaşa karayolu Adataş mevkisine kadar yayılan geniş bir alanda yer almaktadır. Syedra; antik dönemde aralıklarla Pamfilya, Isauria ve Kilikya kentleri arasında gösterilmiş olup en parlak dönemini MS 2. yüzyılda, Roma İmparatorluk Dönemi’nde yaşamıştır.
Deniz seviyesinden 400 metre yükseklikteki Asar Tepesi üzerinden bakıldığında; Gazipaşa’dan Alanya’nın batısına kadar uzanan kıyı şeridi, kuzeyde Toros Dağları’nın uzantısı ile Tekne Dağı ve Cebel-i Reis Dağı net bir şekilde görülebilmektedir. Kentte yerleşim MÖ 7. yüzyılda başlamış olup MS 12. yüzyıla kadar kesintisiz devam etmiştir. Syedra, bölgedeki diğer antik kentler gibi tarihi gelişmelere tanıklık etmiş ve Kilikya bölgesinin batı sınırı olarak stratejik önemini korumuştur.
Kentin antik dönemdeki ismi olan Syedron (Σύεδρα) adı, ilk kez Roma İmparatoru Tiberius döneminde kentin kendi adına bastığı sikkelerde kullanılmıştır. Kent tarihi hakkındaki en net bilgiler, Roma İmparatoru Septimius Severus’un MS 194 yılında kente gönderdiği teşekkür mektubundan hazırlanan yazıttan anlaşılmaktadır. Günümüzde Alanya Arkeoloji Müzesinde sergilenen bu yazıtta; imparatorun, kente saldıran haydutlar ve dinsizlere karşı kahramanca direnen Syedra halkını kutladığı görülmektedir.
Çevresi surlarla korunan kenti iki büyük cadde enine kesmekte ve bunlara dik inen merdivenli sokaklar kent planını oluşturmaktadır. Syedra’da aktif kent yaşamının en önemli yapılar grubunu hamam ve gymnasium; sosyal yaşamı ise doğu-batı yönünde uzanan sütunlu cadde ile kuzey cephede yer alan dükkânların bulunduğu alan oluşturmuştur. Bunların dışında Syedra’da tiyatro, tapınak, bazilika, kilise ve sivil mimarlık örnekleri gibi binalara ait kalıntılar da bulunmaktadır. Kentin su ihtiyacı; doğal kaynaktan beslenen su depolama havuzları (sarnıç mağarası) ile yağmur sularıyla dolan çok sayıdaki küçük sarnıçtan karşılanmıştır.
Kentte bulunan bir diğer mağara ise “vaftiz mağarası” olarak bilinmektedir. Bu mağaranın duvarları Erken Hristiyanlık Dönemi’nde yapılmış fresklerle süslüdür. Syedra’da bulunan, sportif oyun ve yarışmalarla ilgili bilgiler içeren çok sayıda yazıt; kentin, antik çağın bölgedeki önemli spor merkezlerinden biri olduğunu göstermektedir. Yazıtlı heykel kaideleri kentin önemli noktalarında durmakta; güreş ve atletizm gibi yarışlarda ödül alanlar ile bu yarışmaları düzenleyenler ve maddi destek sağlayanlar hakkında kıymetli bilgiler vermektedir.
Syedra’nın Adataş mevkisinde küçük bir limanı bulunmaktadır. Burada kentin aşağı şehir yerleşimi ve nekropol (mezarlık) alanı yer almaktadır. Adataş mevkisi üzerindeki bu kalıntılar, günümüzde gerek tarım faaliyetleri gerekse yapılaşma nedeniyle büyük oranda yok olmuştur. Syedra Antik Kenti, 1991 yılında “I. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır. Syedra’da ilk arkeolojik kazılar 1994-1999 yılları arasında gerçekleştirilmiş olup kent üzerindeki ikinci dönem kazı ve restorasyon çalışmaları 2020 yılından günümüze kadar başarıyla sürdürülmektedir. Yeni kazılar ve restorasyon çalışmaları ışığında ortaya çıkarılan sütunlu cadde, akropolis, bazilika, kilise, tapınak, bouleuterion (meclis binası), hamam, gymnasium, sarnıçlar, kaynak (sarnıç) mağarası ve vaftiz mağarası günümüzde kentte ziyaretçiler tarafından görülebilir durumdadır.
Syedra Antik Kenti Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Syedra Antik Kenti’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Seher Türkmen tarafından gerçekleştirilmiş olup “T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri” adlı eserden ve olymposkazisi.com internet sitesinden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
