Hasyurt Vakıf Cami; Antalya ili, Finike ilçesi sınırları içerisinde, Hasyurt Mahallesi Killiorman mevkiinde, narenciye bahçelerinin ortasında 1600 yılında, Osmanlı Devleti Dönemi’nde inşa edilmiş bir camidir. Halk arasında “Kolaklar Camisi” adıyla bilinen yapının 13. yüzyılda, Selçuklu Devleti Dönemi’nde inşa edildiği; sonraki dönemde, Osmanlı Devleti Dönemi’nde eski caminin üzerine yeniden yapıldığı düşünülmektedir.
Yapının mimari formuna bakıldığında; harim bölümünün üzerini örten merkezî sekizgen kasnaklı ana kubbe ile ön cephede yer alan son cemaat yerini kapatan üç küçük kubbe, kiremit kaplama çatı düzeniyle belirginleşmektedir. Dış cephe duvarları yeşil renkle boyanmış olup ana kütlenin alt kısımlarında boya dökülmeleri ve yer yer sıva deformasyonları görülmektedir. Cami kapısında “Hasyurt Vakıf Cami – 1600” yazılıdır.
Caminin ana girişini oluşturan son cemaat yeri; tuğla örgülü, sivri kemerli dört açıklıktan meydana gelmektedir. Bu kemer dizisi, silindirik kesitli bodur sütunlar üzerine oturmaktadır. Ana giriş kapısı ahşap ve basık kemerli formda tasarlanmış; kapı kenarları ile pencereler beyaz sövelerle belirginleştirilmiştir.
Caminin en belirgin mimari ögelerinden biri olan minare, gövde yapısında tuğla malzeme kullanılarak inşa edilmiştir. Silindirik tuğla gövdeden şerefe kısmına geçişte mukarnas bezemeli tuğla konsollar kullanılmıştır. Şerefe korkuluğu yeşil renkle boyanmış olup şerefe üstünde hoparlörler yer almaktadır. Minarenin kütük bölümü kesme taş mimariye sahipken kaide ve kütük kısımlarında zamanın getirdiği yıpranmalar izlenebilmektedir.
Cami avlusu geniş bir taş kaplama alanla çevrelenmiştir. Avlu çevresinde ahşap banklar, çöp kovaları ve oturma alanları bulunmaktadır. Bahçe dâhilinde; üstü kiremit çatıyla kapatılmış, mermer kaplamalı, sekizgen formda modern bir şadırvan yer almaktadır. Avlu kenarındaki çalımsı bitkilerin yanında ise antik döneme ait olduğu değerlendirilen devşirme bir mimari blok (sütun veya mimari eleman parçası) sergilenmektedir. Yapı; çevresindeki yoğun tarım alanları, yol güzergâhı ve arkasındaki yeşil dokuyla bütünleşmiş geleneksel bir kırsal cami mimarisi örneğidir.
Caminin Selçuklu Dönemi’nde yapıldığına dair halk arasında bir kanaat vardır. 2006 yılında yapılan incelemelerde, caminin ve bahçesinde bulunan ağaçların bir hayli eski olduğu; bu cami olmasa bile onun yerinde daha eski bir caminin bulunabileceği anlaşılmıştır. Caminin ovanın ortasında yer alması Selçuklu Dönemi yerleşim tarzına uymamakla beraber, Roma İmparatorluk Dönemi’nde Alakır Çayı üzerine yapılan Limyra (Kırkgöz) Köprüsü güzergâhına giden yolcuların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa edildiği düşünülmektedir. Günümüzde mevcut olan caminin yapım geçmişi hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır.
Hasyurt Vakıf Cami Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Müdürlüğü
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
T.C. Antalya Müftülüğü
T.C. Finike Müftülüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Hasyurt Vakıf Cami’ye ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Orhan Deniz Kaplan tarafından gerçekleştirilmiş olup Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi tarafından hazırlanmıştır.
Finike Kültür Varlıkları Envanteri’nin belgeleme çalışmalarına katkı sağlayan ve Finike envanterinin oluşturulmasında payı bulunan Finikeli Süleyman Korkut Balcı’ya ve Balcı Ailesine teşekkür ederiz.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
