Evdir Han; Antalya İli, Döşemealtı İlçesi sınırları içerisinde, Antalya-Korkuteli Karayolunun 1 km doğusunda, Antalya’dan kuzeye giden Kervan Yolu üzerine 13. yüzyılda (616 H/1219 M) Selçuklu Devleti Döneminde Sultan I. İzzeddin Keykâvus tarafından yaptırılmış, orta avlulu yazlık tipinde bir kervansaraydır. Evdir Han, Antalya’dan Burdur’a devam eden kervan yolları üzerindeki birinci kervansaray olmakla beraber Anadolu’da inşa edilmiş Orta Çağın en büyük hanlarından birisidir. Hanın planı kareye yakın dikdörtgen olup dış ölçüleri 67.60×54 m, avlusu ise 47.10×34.50 m’dir.
Hanın yapı malzemesi moloz ve kesme taştır. Evdir Hanın yapımında aynı bölgede bulunan Anydros-Eudokias Antik Kenti’nden getirilen taşlar kullanılmıştır. Hanın birçok yerinde Roma İmparatorluk Çağına ait devşirme ve süslü taşların kullanıldığı gözlenebilmektedir. İç ve diş beden duvarları, kemer ayaklarına kadar olan kısımlar ve ekseri yerleri iri kesme taş kaplamadır. Hana, basık kemerli büyükçe bir kapıdan girilmektedir. Yapının bugün yerinde bulunmayan üç satırlık mermer kitâbesi, 1928 yılında tarihi dahil bir kısmı eksik olmasına rağmen R. Riefstahl tarafından okunmuş ve eserin Selçuklu Sultanı I. İzzeddin Keykâvus tarafından yaptırıldığı anlaşılmıştır. Taç kapı eyvanının hemen sağında ve solunda birer oda bulunmaktadır. Odalar eyvana paralel olarak uzanmakta olup, yine aynı yönde kaburga takviyeli tonozlarla örtülmüşlerdir. Avlunun etrafını çeviren revakların orta kısımlarında karşılıklı olarak birer eyvan bulunmaktadır. Han, dört eyvandan oluşmaktadır.
Kuzey ve güney taraflarındaki eyvanların iki yanlarında beşerden 10 kemer ve giriş mevcuttur. Bu kısımlar ikişerli mekânlar halinde uzanmaktadırlar ve kuzey-güney yönünde sivri tonozlarla örtülmüşlerdir. Giriş eyvanının sağında ve solunda bulunan revaklar üçer kemerle avluya açılmaktadır. Avlunun her dört yönünde bulunan birinci mekânların setler halinde ikinci mekanlardan daha yüksek yapıldığı, dolayısıyla birinci mekanların yolculara, ikincilerin hayvanlara ait olduğu anlaşılmaktadır.
Avlunun güney tarafındaki revaklardan, ikinci kemerden girildiğinde beden duvarlarına bitişik olarak açılmış küçük bir hücre bulunmaktadır. Burası hanın tuvaletidir. Giriş eyvanının solunda, üçüncü kemerden girildiğinde beden duvarına açılmış kemerli küçük bir kapı mevcuttur. Bu kapı zeminden bir hayli yüksektir ve hem çatıya hemde bir zamanlar gözetleme kulesi olan hanın minaresine açılan kapıdır. Hanın avlusunda sarnıç veya kuyu bulunmamaktadır. Hanın su ihtiyacı muhtemelen önünden geçen Antik Roma Kanalından karşılanmıştır. Beden duvarlarını takviye eden payeler kısa kenarlarda ikişer, uzun kenarlarda üçerli olmak üzere 10 adettir. Evdir Han, 1977 yılında Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Adres:
Düzlerçamı Mahallesi, Döşemealtı/Antalya
Mimari Çağ:
Selçuklu Devleti
Yaptıran:
Sultan I. İzzeddin Keykâvus
Bugünkü Kullanımı:
Anıt
Koruma Durumu:
Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı
İlgili Kurum:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
T.C. Vakıflar Antalya Bölge Müdürlüğü
Ziyaret Tarihi:
01.10.2017 – 24.10.2021
Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ait tüm görsellerin yayın hakları Orhan Deniz KAPLAN’a aittir. Sitemizde yer alan görseller, Orhan Deniz KAPLAN’dan izin alınmadan çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Evdir Hanı hakkında yer alan araştırma ve bilimsel sonuçlara ilişkin veri, görsel ve değerlendirmeler; T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri kitabı (Naci EREN, Mete KIRMIZI) ve TDV İslâm Ansiklopedisi‘nden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com’da yer alan envanter bilgileri kaynak gösterilmeden izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Harita:
Fotoğraflar:
