Evdir Han; Antalya ili, Döşemealtı ilçesi sınırları içerisinde, Antalya-Korkuteli kara yolunun 1 km doğusunda yer almaktadır. Antalya’dan kuzeye giden tarihi Kervan Yolu üzerinde, 13. yüzyılda (616 H / 1219 M) Selçuklu sultanlarından I. İzzeddin Keykâvus tarafından yaptırılan bu yapı, açık avlulu ve dört eyvanlı yazlık tip kervansarayların Anadolu’daki önemli bir örneğidir. Evdir Han, Antalya’dan Burdur’a devam eden ticaret güzergâhı üzerindeki ilk konaklama noktası olmakla beraber, Orta Çağ’da inşa edilmiş en büyük kervansaraylardan biridir. Hanın planı kareye yakın dikdörtgen olup dış ölçüleri 67,60 x 54 metre, avlusu ise 47,10 x 34,50 metredir.
Yapının ana malzemesi moloz ve kesme taştır. Evdir Han’ın yapımında, aynı bölgede bulunan Anydros-Eudokias Antik Kenti’nden getirilen malzemeler kullanılmıştır. Hanın birçok yerinde, Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait devşirme ve süslü taşların varlığı net bir şekilde gözlenebilmektedir. İç ve dış beden duvarları, kemer ayaklarına kadar olan kısımlar ile yapının büyük bölümü iri kesme taşlarla kaplanmıştır. Hana, basık kemerli ve anıtsal büyüklükte bir taç kapıdan girilmektedir. Yapının bugün yerinde bulunmayan üç satırlık mermer kitabesi, 1928 yılında tarihi dahil bir kısmı eksik olmasına rağmen R. Riefstahl tarafından okunmuş ve eserin Sultan I. İzzeddin Keykâvus’a ait olduğu bu sayede tescillenmiştir. Giriş eyvanının hemen sağında ve solunda paralel uzanan, kaburga takviyeli tonozlarla örtülü birer oda yer almaktadır.
Avlunun kuzey ve güney cephelerindeki eyvanların iki yanında beşerden toplam on kemerli giriş mevcuttur. İkişerli mekânlar hâlinde uzanan bu kısımlar, kuzey-güney yönünde sivri tonozlarla örtülmüştür. Giriş eyvanının sağında ve solunda bulunan revaklar ise üçer kemerle avluya açılmaktadır. Avlunun dört yönünde sıralanan birinci mekânların, setler hâlinde ikinci mekânlardan daha yüksek yapıldığı görülmektedir; bu mimari farktan dolayı birinci mekânların yolculara, arkadaki ikinci mekânların ise hayvanlara ayrıldığı anlaşılmaktadır.
Avlunun güney tarafındaki revaklardan ikinci kemer vasıtasıyla girildiğinde, beden duvarlarına bitişik olarak inşa edilmiş küçük bir hücre göze çarpar; burası hanın tuvalet bölümüdür. Giriş eyvanının solundaki üçüncü kemerden girildiğinde ise beden duvarına açılmış, zeminden bir hayli yüksekte duran kemerli küçük bir kapı mevcuttur. Bu kapı; hem çatıya hem de bir zamanlar gözetleme kulesi işlevi gören, hanın minaresine geçiş sağlamaktadır. Hanın avlusunda herhangi bir sarnıç ya da kuyu yer almamaktadır; yapının su ihtiyacının, muhtemelen önünden geçen Antik Roma Kanalı’ndan karşılandığı tahmin edilmektedir. Beden duvarlarını dışarıdan takviye eden payeler, kısa kenarlarda ikişer, uzun kenarlarda üçer olmak üzere toplam on adettir. Evdir Han, 1977 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek yasal koruma altına alınmıştır.
Evdir Han Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Müdürlüğü
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Evdir Han’a ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Berrin Taymaz tarafından gerçekleştirilmiş olup “T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
