Alaaddin Camisi; Antalya ili, Korkuteli ilçesi sınırları içerisinde, Korkuteli’nin 3 kilometre batısında, 14. yüzyılda Selçuklu Devleti döneminde inşa edilmiş, bütünüyle dikdörtgen plana sahip avlulu kargir camidir. Moğol etkisi görülen bir Selçuklu sonrası eser olan caminin yapılışına ait hiçbir yazıt yoktur. Kuzey cephedeki minarenin kaidesinde bulunan kitabede, minarenin 1571 yılında (H 979 / M 1571) Murat Paşa tarafından yaptırıldığı kaydedilmektedir.
Yapının ayakta kalan beden duvarları, devşirme malzemenin de yer aldığı kesme ve moloz taştan yapılmıştır. Yakın yıllara kadar büyük bir cami iken harap olması sonucunda; büyük caminin içinde, mihrabı içine alan ve kıble duvarı orijinal olan ikinci bir küçük cami (mescit) yapılmıştır. Toprak olduğu kuvvetle muhtemel olan eski caminin üst örtüsünün göçmesi nedeniyle caminin zemini yükselmiştir.
Caminin en önemli bölümü, kuzey cephe ortasında beden duvarlarından çıkıntı meydana getiren ve kesme taştan yapılmış ana portalidir (taç kapısıdır). Portal cephesi yarıdan itibaren yatay olarak bir friz ile iki bölüme ayrılmakta olup alt kısımların çoğu toprakla kapanmıştır. Geometrik Selçuklu motifleri ile süslenmiş olan bu kısımda motifler yüzeyden ayrılmıştır. Niş içinde yer alan giriş kapısının üzerinde, niş kenarı ile portal yüzeyini ikiye ayıran friz, yüzey üzerinde kabartma olarak işlenmiştir. Niş içinde sivri kısımları alta gelecek şekilde yan yana sıralanmış olan ve ortalarından bir hatla iki bölüme ayrılmış olan üçgenler, nişin kenarında yer aldıktan sonra cephede küçük kemercikler halinde devam etmekte ve birer dikdörtgen çerçeve ile iki kenarda sonuçlanmaktadır. Portal cephesinin üst kısmında ise daha girift ve değişik motifler bulunmaktadır. Kenarlarda örgü motiflerinden bir frizi takiben iki kenarda üzeri zikzak motifleri ile süslü iki sütünce yer almaktadır. Büyük nişin iki yanında iki dikdörtgen pano meydana gelmekte ve bu panoların içi dilimli rozetler halinde oyulmuş bulunmaktadır. Aynı motifler nişin büyük kemeri içinde de görülmektedir. Zikzak profilli portal nişinin kemer köşeleri daha sonra yüzeysel geometrik motifler ve aralarındaki bitkisel rozetlerle süslenmiştir. Nişin iki yanında yer alan küçük mihrabiye nişleri cephe tezyinatına göre çok basittir. Yekpare mermer söve üzerindeki basık yay kemerin taşları 3 adet ince kazınmış rozet ile süslenmiştir. Kemer üzerindeki taşlar daha çok taşıyıcı olup birbirleri ile kenetlenecek şekilde ve her birinin üzerinde uçları çengelli birer kabartma hat ile süslü olarak yapılmıştır. Üst kısımda yer alan üçgen friz üzerindeki alınlık ortasında, Gotik katedrallerinin cephesinde görülen roz (gül) pencere yer alması en büyük özelliğidir.
İlk yapılışına ait minaresi bulunmayan caminin, kuzeybatı köşesinde yer alan Osmanlı dönemine ait ve beden duvarlarından ayrı olan minaresi kesme taştandır. Altta kare olan kaide, köşelerin kesilmesi ile sekizgen hale getirilmiş ve alt köşeler ters mukarnaslarla süslenmiştir. Dar bir silmeyi takiben piramidal pabuç kısmını yuvarlak bir kordon kesmekte ve silindirik tuğla gövde devam etmektedir. Şerefe altı kirpikleri çini vazolarla süslenmiştir. Konik külahın altında, petek üzerine konulmuş 3 sıra halindeki çini tabaklar minareye ayrı bir özellik vermektedir.
Bir benzeri daha olmayan taç kapısıyla ünlü Alaaddin Camisi, 1900’lü yılların başında çıkan yangınla göçmüştür. Tavanındaki toprağın tamamen yere indiği cami kullanılamaz hale gelmiştir. Bölgede yaşayan vatandaşlar, cami alanına yaptıkları küçük bir mescitle ibadetlerini sürdürmüştür. Cami, 2005 yılında “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescillenmiş ve koruma altına alınmıştır. Caminin rölövesini çıkarıp proje çalışmalarını yapan Antalya Vakıflar Bölge Müdürlüğü, 2013 yılında başladığı restorasyon çalışmasını 2019 yılında tamamlamış ve cami ibadete açılmıştır.
Korkuteli Alaaddin Cami Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Müdürlüğü
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
T.C. Antalya Müftülüğü
T.C. Korkuteli Müftülüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Alaaddin Camisi’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Özden Oflu ve Selahattin Akın tarafından gerçekleştirilmiş olup “T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri” adlı eserlerden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
