Iotape; Antalya ili, Alanya ilçesi sınırları içerisinde, antik Kilikya bölgesinin doğusunda, Alanya-Gazipaşa sahil yolunun 33. kilometresinde, Uğrak Mahallesi Aytap mevkisinde yer alan, Roma Dönemi’nde kurulmuş bir liman yerleşimidir. Yerleşim adını, Kommagene Kralı IV. Antiochos’un karısı Iotape’den almıştır. Antik kalıntılar, Alanya halkı tarafından “Aytap” adıyla; kent kalıntılarının sahil tarafında olduğu 21.982,55 metrekarelik alan ise “Aytap Sahili” adıyla anılmaktadır. Doğu Roma (Bizans) Dönemi’ne kadar iskân edilen Iotape, İmparator Traianus’tan Valerianus’u kapsayan dönem boyunca kendi adına sikke bastırmıştır.
Aytap Sahili’nde denize doğru uzanan Kömürlük Burnu, kentin akropolü durumundadır. Akropolün çevresi surlarla çevrilidir. Burada bulunan yapılar günümüzde tahrip olmuş durumdadır; mevcut kalıntılar Roma ve Doğu Roma (Bizans) dönemi özellikleri taşımaktadır.
Akropolün karaya bağlandığı küçük vadide, doğu-batı yönünde uzanan liman caddesi yer almaktadır. Liman caddesinin büyük bir bölümü günümüzde Alanya-Gazipaşa sahil yolunun altında kalmıştır. Antik caddenin her iki yanında üç basamaktan oluşan krepis bulunduğu, yer yer bunların arasında duran heykel kaidelerinden anlaşılmaktadır. Yazıtlı kaideler, kentin başarılı ve hayırsever vatandaşları hakkında bilgi içermektedir.
Akropolün doğusundaki koyda dikdörtgen planlı bir bazilika ve içerisindeki yazıtlı fresk nedeniyle Hagios Georgios Stratelates’e atfedilen tek nefli küçük bir kilise bulunmaktadır. Aynı alan içerisinde bir de hamam kalıntısı yer almakta olup bu hamam, plan bakımından bölgenin diğer hamamlarıyla benzerlik göstermektedir. Hamama ve kente ait altyapı sistemi günümüzde görülebilir durumdadır.
Iotape’ın deniz tarafında kalan kalıntıları arasında, yakınındaki bir yazıttan ötürü İmparator Traianus’a adanmış bir tapınak bulunmaktadır. Tapınak 8×12,5 metre ölçülerinde olup günümüze sadece silmeli su basmanı kalıntısı ulaşmıştır. Alanya-Gazipaşa sahil yolunun kuzeyinde bulunan kalıntılar; daha çok nekropol alanındaki mezar yapılarından, evlerden ve bir bölümü izlenebilen surlardan oluşmaktadır. Nekropolde anıt mezar yapılarının yanı sıra basit mezarlar da yer almaktadır ki bunlar, yörenin mezar mimarisini ve ölü gömme adetlerini en iyi şekilde yansıtan özgün örneklerdir. Iotape, 1989 yılında “I. ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Iotape Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Iotape’a ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Seher Türkmen tarafından gerçekleştirilmiş olup “T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
