Hacı Hasan Ağa Cami; Antalya ili, Aksu ilçesi sınırları içerisinde, Boztepe Mahallesi’nde, günümüze ulaşan kitâbesine göre 1820 yılında, Osmanlı Dönemi’nde Boztepe Mahallesi sakinlerinden Hacı Hasan Ağa tarafından moloz taştan yığma teknikte inşa edilmiş; kare planlı, alaturka kiremit örtülü bir camidir. Yöre halkı tarafından “Eski Cami” adıyla anılan yapının mimarı bilinmemektedir. Bir dönem köy okulu olarak kullanılan yapı, 1975 yılında işlevini yitirmiştir. 1997 yılında Boztepe Köyü Aşağı Cami Yaptırma ve Yaşatma Derneği tarafından restore edilen cami, 1998 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınmış olup günümüzde Kız Kur’an Kursu olarak faaliyet göstermektedir.
Kare planlı inşa edilen Hacı Hasan Ağa Camisi’nin ortası yuvarlak kasnak üzerine oturan tek kubbeyle, yan mekânlar ise sivri beşik tonozla örtülüdür. Minaresi ve şadırvanı bulunmayan caminin kuzeywest köşesinde hazire yer almaktadır. Caminin batı tarafında bulunan su sarnıcı günümüze ulaşamamıştır.
Caminin beden duvarlarında moloz taş, pencere sövelerinde ise kesme taş malzeme kullanılmıştır. Caminin kubbesi alaturka kiremitle kaplanmış olup kasnak sıvalı olduğu için malzeme tespiti yapılamamıştır. Harimin doğu ve batı cepheleri simetrik olarak düzenlenmiştir. Her cephenin ortasında, zemine yakın olan yerlerde 0,77 x 0,95 metre ölçülerinde, dikdörtgen formlu ve demir parmaklıklı birer pencere yer almaktadır.
Caminin güney ve kuzey cephelerine, aynı form ve ölçülere sahip ikişer adet pencere açılmıştır. Ancak güney cephede mihrabın, kuzey cephede ise harime giriş kapısının yer almasından dolayı, aynı aks üzerinde bulunan bu pencereler yanlara doğru kaydırılmıştır. Kuzey cephenin ortasında harime giriş kapısı yer almaktadır. Tamamıyla taştan yapılmış kapı, basık kemerli olup iki sıra silme ile çerçeve içine alınmıştır. Bu silmelerden dışta olan kaval, içte olan ise içbükey formludur.
Cami kapısına ait kemerin hemen üzerinde, kare formlu taş bir kitâbe yer almaktadır. T.C. Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Araştırma Görevlisi Enes Kavalçalan tarafından çevirisi yapılan kitâbede üç satır hâlinde; “Sahip-ül Hayrat. Ve’l Hasenat. Es-seyit el-hac Hasan H 1236 / M 1820” yazmaktadır.
1820 yılında Hacı Hasan Ağa tarafından inşa ettirilen cami, planı bakımından Antalya’daki Osmanlı Dönemi tek kubbeli cami ve mescitleri içerisinde; harimin merkezî kubbeyle, ana eksen ve köşelerde kalan alanların ise sivri beşik tonozla örtülü olduğu tek örnektir. Eser, süsleme bakımından oldukça yalın tutulmuştur.
Hacı Hasan Ağa Cami Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Müdürlüğü
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
T.C. Antalya Müftülüğü
T.C. Aksu Müftülüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Hacı Hasan Ağa Cami’ye ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Serkan Kılıç tarafından gerçekleştirilmiş olup “Antalya’da Tek Kubbeli Cami ve Mescidler (Osmanlı Dönemi)” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
