Gürsu Roma Hamamı; Antalya ili, Konyaaltı ilçesi sınırları içerisinde, Gürsu Mahallesi 336. Sokak üzerinde yer alan; MS 3. yüzyılda, Roma Dönemi’nde inşa edilmiş bir yapıdır. Yapı, MS 6. yüzyılda geçirdiği bir yangından sonra 14. yüzyıla kadar yapısal ve işlevsel olarak büyük değişikliklere uğramıştır. Halk arasında “Kara Kilise” veya “Osmanlı Harabesi” adlarıyla bilinen yapının, 2009 yılında Antalya Arkeoloji Müzesi tarafından gerçekleştirilen kurtarma kazıları sonucunda, Roma Dönemi’ne ait bir hamam kompleksi olduğu tescillenmiştir.
Yapının moloz taşlarla örülmüş ve önemli bir kısmı ayakta olan duvarları mermer plakalarla, tonozların iç kısımları ise beyaz sıvayla kaplanmıştır. Çatı sistemi kiremit örtülüdür. Hamam, Roma hamam mimarisine uygun olarak farklı işlevlere sahip tonozlu mekânlardan oluşmaktadır. Bu bölümler; soyunma odası (apodyterium), soğukluk (frigidarium), ılıklık (tepidarium), sıcaklık (caldarium) ve spor alanı (palaestra) şeklinde düzenlenmiştir.
Yapının güneydoğu cephesi boyunca uzanan ve üzerinde giriş kapısının da bulunduğu dikdörtgen formlu, tabanı çakıl döşeli bir avlu yer almaktadır. Avlunun güney kısmında yarım daire biçimli bir soğuk su havuzu bulunmaktadır. Bunun hemen yanındaki iki tonozlu mekândan biri birinci soyunma yeri (apodyterium 1), diğeri ise çeşmedir. Bu mekânlar, dikdörtgen planlı ve tonozlu bir alana (frigidarium) açılır. Buradan, yapının güneybatı cephesi boyunca sıralanmış olan; birinci ılıklık (T1), ikinci ılıklık (T2) ve servis odası olmak üzere üç mekâna geçilmektedir.
Ilık mekânlarda (T1 ve T2) tabanlar kiremit plakalarla döşelidir; T2 bölümünde ayrıca yarım daire formunda küçük bir havuz yer almaktadır. Bu mekânlara paralel olarak kuzeydoğu cephesinde yer alan ve kemerli geçişlerle birbirine bağlanan dört bölüm sırasıyla; ikinci soyunma yeri (apodyterium 2), birinci sıcaklık (C1), ikinci sıcaklık (C2) ve üçüncü sıcaklık (C3) alanlarıdır. Güneybatıdaki açık alan, etrafı alçak duvarlarla çevrilmiş bir palaestra görünümündedir. C1 bölümünde yarım daire şeklinde küçük bir havuz ile praefurnium (cehennemlik/ocak) yer almaktadır.
Apodyterium 2 bölümünde su deposu bulunmaktadır. Sıcak ve ılık mekânların tamamında, taban altından ve duvar içlerinden sıcak hava dolaşımını sağlayan ısıtma sistemi (hypocaustum) mevcuttur. Dikdörtgen ve yuvarlak tuğlalarla örülmüş ayaklar (pilae) üzerinde yükseltilen taban plakaları günümüze ulaşmamıştır. Duvarlardaki sıcak hava dolaşımı, duvar çivilerine oturtulmuş kaplama plakalarıyla oluşturulan menfezler aracılığıyla sağlanmıştır. Arapsuyu Roma Hamamı, 1998 yılında “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Gürsu Roma Hamamı Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Gürsu Roma Hamamı’na ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; anıt tabelasından derlenmiş olup Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi tarafından hazırlanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Fotoğraflar:
