Colybrassus Antik Dönem Yerleşim Yeri; Antalya ili, Alanya ilçesi sınırları içerisinde, antik Kilikya Bölgesi’nin batısında, Susuz Dağı eteklerinde, Güzelbağ ile Bayırkozağacı mahalleleri arasında konumlanan ve Helenistik Dönem’de kurulmuş bir yerleşimdir. Halk arasında “Susuz Ayasofya” olarak anılan yerleşim, en parlak dönemini Roma Dönemi’nde yaşamıştır. Colybrassus ilk kez 1958 yılında Aziz Albek tarafından incelenmiş; 1968 yılında ise Bean ve Mitford tarafından yüzey araştırmaları yapılmıştır. Yazıtlar ışığında yerleşim adının “Colybrassus” olduğu ve Roma İmparatoru Trajan’ı onurlandırmak adına bu ismi benimsediği ortaya çıkmıştır.
Antik coğrafyacı Claudius Ptolemy tarafından önemli bir şehir merkezi olarak anılan Colybrassus’ta, Roma Dönemi’nde İmparator Julius Caesar tarafından kurulan Lejyon Pontica askerî birliği yer almıştır. Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde bir piskoposluk merkezi olan kent, koruyucu azizi Ayasofya’nın (Hagia Sophia) adını almıştır. 1199’da Doğu Roma (Bizans)’nın Anadolu’daki hâkimiyetini yitirmesiyle birlikte kent, “Surp Sope” adıyla Ermeni Şehzadesi Kervard’ın mülkiyetine geçmiştir. Bu tarihten sonra kentin tamamen terk edildiği düşünülmektedir.
Yerleşim merkezi bir vadi içerisinde yer almaktadır. Burada birbirine 70-80 metre uzaklıkta iki tapınak bulunmaktadır. Köşe başlığı İyon tarzında yapılmış batı tapınağının bir kısmı, neredeyse çatı seviyesine kadar sağlamdır. Yapı izleri görülebilen tiyatro ve odeon ise günümüze ulaşamamıştır. Kentin güneybatısında bulunan nekropol alanında açıkta duran birçok lahit ve bir de kaya mezarı mevcuttur.
Tek mezar odasından oluşan kaya mezarına erişim, kayaya oyulmuş 18 basamaklı bir merdivenle sağlanmaktadır. Kapı üstü basık kemer şeklinde yontulmuş, içi Medusa başı ile süslenmiş ve iki yanına kartal kabartmaları yerleştirilmiştir. Günümüzde kaya mezarı kaçakçılar tarafından tahrip edilmiş; kartal ve Medusa kabartmaları büyük oranda yok edilmiştir. Patlama sonucunda mezarın önüne düşen kartal kabartması bugün hâlâ görülebilir durumdadır.
Kent merkezinin doğusundaki konut alanı Kandilcik Tepesi’ne kadar uzanmaktadır. Bu bölümdeki sur üzerinde bulunan yazıtta, askerî bir birliğin yerleşiminden bahsedilmektedir. Colybrassus Antik Dönem Yerleşim Yeri, 1991 yılında “I. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır. 2021 yılında Antalya’da meydana gelen orman yangınları sırasında, kentin orman sahası içinde bulunan yapıları zarar görmüştür.
Colybrassus Antik Dönem Yerleşim Yeri Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Colybrassus Antik Dönem Yerleşim Yeri’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Seher Türkmen tarafından gerçekleştirilmiş olup “T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
