Myra Alakent Kilisesi; Antalya ili, Demre ilçesi sınırları içerisinde, Alakent ve Zümrütkaya mahalleleri arasında, Myra’nın 250 metre güneybatısındaki Karabucak mevkisinde yer almaktadır. MS 12-13’üncü yüzyıllarda, Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde inşa edilmiş küçük ölçekli bir dini yapıdır. Kilise, yüzyıllar boyunca Demre Ovası’nı dolduran yaklaşık 5 metre kalınlığındaki alüvyon tabakasının altında kalmıştır. Bu yoğun alüvyon dolgu; yapıdaki duvar resimlerinden cephe süslemelerine kadar birçok mimari ve sanatsal öğenin dış etkenlerden korunarak günümüze olağanüstü derecede iyi durumda ulaşmasını sağlamıştır. Yapı, 1982 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek yasal koruma altına alınmış; 2010-2013 yılları arasında Myra-Andriake Kazıları kapsamında yürütülen kapsamlı ve bilimsel kazı çalışmaları neticesinde tamamen gün yüzüne çıkarılmıştır.
Kilisenin tüm iç mimari unsurları ve liturgik (dini törensel) elemanları sağlam durumda ele geçirilmiştir. Yapının duvarlarını bezeyen zengin resim programına ait fresk parçaları ile giriş cephesinde (narteks) yer alan etkileyici Deesis sahnesi, Orta Dönem Bizans sanatı açısından ünik birer örnek olarak dikkat çekmektedir. Kilisenin narteksinde, doğu duvarının güney bölümünde konumlanan Deesis sahnesi oldukça iyi korunmuştur.
Bu kompozisyonun merkezinde, cepheden ve ayakta tasvir edilmiş Hz. İsa figürü bulunmaktadır. Hz. İsa, üst bölümü kahverengi, kenarları ise beyaz inci motifleriyle bezeli bir podyum (pedestal) üzerinde betimlenmiştir. Figür, göğüs hizasına kaldırdığı sağ eliyle takdis (kutsama) işareti yapmakta; bel hizasında tuttuğu sol elinde ise bir İncil taşımaktadır. Kahverengi kenarlı ve koyu sarı kapaklı bu kitabın üzerinde de beyaz inci motifleri yer almaktadır. Hz. İsa; sağ omzunda koyu sarı renkli, kalın bir şerit (potamoi) bulunan koyu kızıl-kahverengi bir tunik ile üzerine dökülen beyaz renkli bir pelerin (himation) giymiştir. Koyu renk saçlı ve sakallı olarak betimlenen figürün başı, içinde haç bulunan koyu sarı bir hale (nimbus) ile çevrelenmiştir. Haledeki haçın kollarında, beyaz ince hatlarla oluşturulmuş küçük eşkenar dörtgen ve daire motifleri ile beyaz inci bezemeler işlenmiştir.
Hz. İsa’nın sağında yer alan Meryem figürü, ayakta ve İsa’ya hafifçe yönelmiş şekilde (profil/yarı profil) tasvir edilmiştir. Figürün sol eli boyun hizasında bükülmüş, göğüs hizasında tuttuğu sağ elinde ise açık bir rulo (rotulus) yer almaktadır. Koyu kızıl-kahverengi bir maphorion giymiş olan Meryem’in sağ kol manşeti ve tuniği beyaz renktedir. Figürün başı da koyu sarı bir hale ile vurgulanmıştır. Elinde tuttuğu 18 satırlık Grekçe yazıtta, Hz. İsa ile annesi Meryem arasında geçen bir şefaat ve yakarış diyaloğu kayıtlıdır. Diyalogda metnin kolay okunabilmesi için Hz. İsa’nın sözleri kırmızı, Meryem’in sözleri ise siyah harflerle yazılmıştır. Söz konusu yazıt şu şekilde tercüme edilmektedir: “Annenin dileğini, yakarışını kabul et ey Kelâm. – Ne istersin annem? – Ölümlülerin kurtuluşunu. – Beni öfkelendirdiler. – Onlara acı, oğlum. – Ama pişman olmuyorlar. – Onlara kurtuluşu armağan et. – Hepsi kurtarılacak. – Sana şükrediyorum, Kelâm.”
Hz. İsa’nın solunda konumlanan Vaftizci Yahya (Prodromos) ise ayakta ve yine merkezdeki İsa’ya hafifçe dönük olarak tasvir edilmiştir. Figürün göğüs hizasındaki sol eli yakarış (deesis) pozisyonunda olup, sağ elinde beyaz renkli açık bir rulo taşımaktadır. Omuz hizasına kadar uzanan dalgalı, koyu renk saçlı ve sakallı olarak betimlenen figür; koyu kahverengi bir pelerin ile kızıl-kahverengi bir tunik giymiştir. Vaftizci Yahya’nın elinde tuttuğu ruloda, Yuhanna İncili’nden alınmış şu meşhur yazıt yer almaktadır: “İşte, dünyanın günahını ortadan kaldıran Tanrı Kuzusu!”
Myra Alakent Kilisesi Genel Bilgiler:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Myra Alakent Kilisesi’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; bilgi levhasından derlenmiş olup Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi tarafından hazırlanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Fotoğraflar:
Kilise’nin Alakent Mahallesi’nde günümüzdeki durumu.
2010-2013 yılları arasında gerçekleştirilen kazılar sonucunda ortaya çıkan kilise.
Kilise’nin ön taraftan görünümü.
Kilise’nin yan tarafından görünümü.
Kilise’nin apsisi.
Kilise yakınlarından Myra kaya mezarlarının görünümü.
