Ariassos Antik Kenti; Antalya İli, Döşemealtı İlçesi sınırları içerisinde, Akkoç Mahallesi yolunun kenarında, batıdan doğuya doğru, Antalya-Burdur Karayoluna bugünkü dağ nahiyesinin bulunduğu düzlüğe inen bir kuru derenin, güney yamacında denizden ortalama 900-1.100 metre yüksekliğe kurulmuş bir Pisidya kentidir. Ariassos, Çubuk Boğazını ve dağlık Pisidya Bölgesini Pamfilya Ovasına bağlayan yollara yakın stratejik konumu ile Güney Anadolu ulaşım yolları üzerinde önemli bir yere sahiptir. Kent, Helenistik Dönemden Roma ve Doğu Roma (Bizans) Dönemine kadar yerleşim görmüştür.
Antik Pisidya Bölgesi sınırları içerisinde yer alan Ariassos, Heredot ve bazı kaynaklarda Milyas Bölgesinde gösterilmiştir. Milyas Bölgesi, Likya, Karya ve Pisidya Bölgesi kültürlerinin etkilerinin görüldüğü bir tampon bölgedir. Pisidya üst Paleolitik Dönemden günümüze insan yaşamının devam ettiği bir bölgedir. Bu nedenle çok az kolonize edilmiş olmasına rağmen filolojik olarak ele alındığında halk Anadolu’nun en eski yerlileridir. Antik Pisidya Bölgesi 19. yüzyılın ilk başlarından itibaren araştırılmaya başlanmıştır. Ariassos adı ilk olarak 1892 yılında V.Berard tarafından Grekçe bir kitâbe içerisinde okunmuş olup kent üzerinde 1988-1990 yılları arasında Stephen Mitchell başkanlığındaki ekip tarafından iki sezon yüzey araştırması yapılmıştır. Yüzeyde yapılan araştırmalarda Kalkolitik Döneme ait bir adet taş balta, Klasik Döneme ait seramik parçalarının çok az olarak bulunmasına karşılık mimari olarak Helenistik Dönemden daha aşağıya inen hiçbir yapı kalıntısına rastlanmamıştır. Bu nedenle kesin kuruluş dönemi bilinmeyen Ariassos’ta yaşamın MÖ 2. yüzyılda başladığı düşünülmektedir. Doğu Roma (Bizans) Döneminden sonra kentte yaşam sona ermiş olup kent üzerinde hiçbir İslami yerleşim tespit edilmemiştir.
Ariassos’un resmi kuruluş yılı Manlius Vulso’nun seferi ve Apameia Barışı’yla bağlantılı olarak MÖ 189-188 yılıdır. Ariassos, MÖ 1. yüzyıldan Gallienus Dönemine kadar sikke basımına devam etmiştir. Hierokles tarafından Ariassos, Geç Antik Dönem’de Pamfilya Eyaletinde gösterilen kent, 12. yüzyıla kadar Pamfilya II Bölgesi’nin piskoposluğunu yapmıştır. Diğer Pisidya kentleri ile birlik içerisinde olan Ariassos, Roma İmparatorluk Çağında ulaşım yollarının inşa edildiği bir konumda yer almıştır. Kentte antik çağda bağcılık, şarapçılık ve zeytinyağı üretiminin yapıldığı anlaşılmaktadır.
Ariassos kent planı incelendiğinde, doğudan batıya doğru ilk önce bir nekropol alanı, şehir sularının güney köşesi ve sivil yapılar, şehir kapısı, kapıdan batıya doğru uzanan olası bir sütunlu cadde, bu caddenin kuzey tarafında esas kent yerleşimi, batısında yine nekropol alanı yer almaktadır. Kent, doğu-batı doğrultusunda uzanan bu ana caddeye paralel olarak kuzey yamaçta oluşturulan teraslar üzerine yerleştirilmiştir. Bu doğu batı doğrultusunda paralel uzanan terasların arası, yamaç eğiminin çok fazla olması nedeni ile ancak dar merdiven şeklindeki sokaklarla birleştirilmiştir.
Ariassos, yamaca dayandırılmış kent özelliğinde olup üç kemerli anıtsal şehir kapısından başlayan ana cadde ve iki yanındaki teraslarda yer alan yapılar şehrin genel planını oluşturmaktadır. Yapılan araştırmalarda ana caddenin Termessos Antik Kentine ulaşan Roma İmparatorluk Çağı yoluna kavuştuğu ortaya çıkarılmıştır. Helenistik temeller üzerine inşa edildikleri düşünülen sur duvarları Roma ve Doğu Roma (Bizans) Dönemi izlerini taşımakta olup şehri batı, kuzey ve doğudan çevrelerler. Ariassos’un en çarpıcı ve tümüyle korunmuş olan yapısı üç kemerli anıtsal şehir kapısıdır. Roma İmparatorluk Çağında inşa edilen yapının üzerinde dört büyük heykelin yer aldığı, kaide ve yazıtlardan anlaşılmaktadır.
Şehir Kapısından sonra yerleşimin en iyi korunmuş kalıntıları güney ve doğu nekropollerde yer alan Heroon tipi anıtsal mezarlardır. Roma Yolu, Su Yolu, Bazilika, Bauleuterion, Stoa, Çeşme Binası, Gymnasium, Hamam, tamamı yıkılmış Tiyatro ve Kamu Binaları daha çok Roma Dönemi izlerini taşıyan diğer kalıntılardır. Ariassos Antik Kenti, 1991 yılında I. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Adres:
Akkoç Mahallesi, Döşemealtı/Antalya
Mimari Çağ:
Helenistik Dönem
Roma İmparatorluğu
Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu
Antik Coğrafya:
Pisidya
Bugünkü Kullanımı:
Antik Kent
Koruma Durumu:
I. Derece Arkeolojik Sit Alanı
İlgili Kurum:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Ziyaret Tarihi:
01.10.2017 – 05.02.2021
Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ait tüm görsellerin yayın hakları Orhan Deniz KAPLAN’a aittir. Sitemizde yer alan görseller, Orhan Deniz KAPLAN’dan izin alınmadan çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Ariassos Antik Kenti hakkında yer alan araştırma ve bilimsel sonuçlara ilişkin veri, görsel ve değerlendirmeler; Sabri AYDAL, Nafiz AYDIN, Orhan ARTVUR ve Edip ÖZGÜR’e ait olup, yazı kaynağı T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri kitabından alıntılanmıştır. Yazı içeriği yukarıda isimleri yazılı araştırmacılardan izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
antalyakulturenvanteri.com’da yer alan envanter bilgileri kaynak gösterilmeden izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Harita:
Fotoğraflar:
