Bıyıklı Düdeni; Antalya ili, Döşemealtı ilçesi sınırları içerisinde, Kırkgözler Pınarbaşı kaynağından açığa çıkan suların yüzeyden akarak takriben 2,5 kilometre ilerledikten sonra Kömürcüler Mahallesi Dökülgen mevkii üzerindeki sifonda 7,5 metre yer altına batmasıyla oluşmuş; Dökülgen mevkisinden ilerledikten sonra Kepez ilçesindeki Varsak Düdeni’nde yer üstüne çıkan, burada yer altına batarak Düdenbaşı mevkii üzerinde tekrar yer üstüne çıkan, 17 kilometre uzunluğu ile Türkiye’nin en uzun düdenlerinden biridir.
Eski kadastro ve Devlet Su İşleri kayıtlarında, Döşemealtı ilçesine bağlı Bıyıklı Mahallesi sınırları içerisinde kalması nedeniyle “Bıyıklı Düdeni” adıyla kayıt altına alınmıştır.
Kırkgözler’de açığa çıkan sular yine yer altından ve yer üstünden Antalya ile Akdeniz’e doğru akışını sürdürür. Denize boşalımı sağlayan yer altı akımları için bugüne değin kimi güzergâhlar tanımlanmış olup bunlardan en belirgin, girişi çıkışı belli olanı Bıyıklı Düdeni’dir. Burada bir bent kalıntısı ve bir değirmen bulunduğu 1933 tarihli yazışma ve çizimlerden anlaşılmaktadır. Daha sonra aynı yerde, 1950’lere değin yöre halkınca “Dökülgen Değirmeni” adıyla bilinen, Yantaçların Un Değirmeni işletilmiştir.
Kırkgöz kaynak suları ile birlikte Döşemealtı’nın yağış suları da doğal olarak Bıyıklı Düdeni’ne boşalır. Buna ek olarak Devlet Su İşleri 13. Bölge Müdürlüğü tarafından Döşemealtı’nın Kovanlık Mahallesi’ne inşa edilmiş tünel ile üst havza suları da Kovanlık’a indirilmiş ve buradan 7 kilometre uzunluktaki bir kanal ile Bıyıklı Düdeni’ne bağlanmıştır. Bu düden, Antalya kuzey platolarının fazla yağış sularını boşaltma işlevini günümüzde de sürdmektedir. DSİ Kömürcüler Sulaması pompa istasyonu; Bıyıklı Düdeni’nin hemen doğusunda, yeni Antalya-Burdur kara yolunun batı yanındadır.
Bıyıklı Düdeni’nden batan sular, 17 kilometre güneyde Varsak Düdeni altından geçmektedir. Obruğun tabanındaki kuyu ve çatlaklardan kimi zaman gözlenebilen sular; 4 kilometre aşağıda, Varsak yerleşim bölgesinin güneyinde, Düdenbaşı’nda derin bir kanyonun tabanından kaynayarak yüzeye çıkar ve Kepez’de Yukarı Düden Şelalesi ile Muratpaşa’da Aşağı Düden Şelalesi’ni meydana getirir.
Bıyıklı Düdeni Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
ASAT Genel Müdürlüğü
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
T.C. Antalya Büyükşehir Belediyesi
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Kaynakça:
Büyükyıldırım, Galip. (2012). 20. Yüzyılda Su İşleri ve Antalya. Ankara: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2025)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
