Gürsu Roma Hamamı; Antalya ili, Konyaaltı ilçesi sınırları içerisinde, Gürsu Mahallesi 336. Sokak üzerinde yer alan; MS 3. yüzyılda, Roma İmparatorluk Dönemi’nde inşa edilmiş bir hamamdır. Yapı, MS 6. yüzyılda geçirdiği bir yangından sonra 14. yüzyıla kadar yapısal ve işlevsel olarak büyük değişikliklere uğramıştır. Halk arasında “Kara Kilise” veya “Osmanlı Harabesi” adlarıyla bilinen yapının, 2009 yılında Antalya Arkeoloji Müzesi tarafından gerçekleştirilen kurtarma kazıları sonucunda, Roma İmparatorluk Dönemi’nde inşa edilmiş bir hamam kompleksi olduğu ortaya çıkmıştır.
Yapının moloz taşlarla örülmüş ve önemli bir kısmı ayakta olan duvarları mermer plakalarla, tonozların iç kısımları ise beyaz sıvayla kaplanmıştır. Çatı sistemi kiremit örtülüdür. Hamam, Roma hamam mimarisine uygun olarak farklı işlevlere sahip tonozlu mekânlardan oluşmaktadır. Bu bölümler; soyunma odası (apodyterium), soğukluk (frigidarium), ılıklık (tepidarium), sıcaklık (caldarium) ve spor alanı (palaestra) şeklinde düzenlenmiştir.
Yapının güneydoğu cephesi boyunca uzanan ve üzerinde giriş kapısının da bulunduğu dikdörtgen formlu, tabanı çakıl döşeli bir avlu yer almaktadır. Avlunun güney kısmında yarım daire biçimli bir soğuk su havuzu bulunmaktadır. Bunun hemen yanındaki iki tonozlu mekândan biri birinci soyunma yeri (apodyterium 1), diğeri ise çeşmedir. Bu mekânlar, dikdörtgen planlı ve tonozlu bir alana (frigidarium) açılır. Buradan, yapının güneybatı cephesi boyunca sıralanmış olan; birinci ılıklık (T1), ikinci ılıklık (T2) ve servis odası olmak üzere üç mekâna geçilmektedir.
Ilık mekânlarda (T1 ve T2) tabanlar kiremit plakalarla döşelidir; T2 bölümünde ayrıca yarım daire formunda küçük bir havuz yer almaktadır. Bu mekânlara paralel olarak kuzeydoğu cephesinde yer alan ve kemerli geçişlerle birbirine bağlanan dört bölüm sırasıyla; ikinci soyunma yeri (apodyterium 2), birinci sıcaklık (C1), ikinci sıcaklık (C2) ve üçüncü sıcaklık (C3) alanlarıdır. Güneybatıdaki açık alan, etrafı alçak duvarlarla çevrilmiş bir palaestra görünümündedir. C1 bölümünde yarım daire şeklinde küçük bir havuz ile praefurnium (cehennemlik/ocak) yer almaktadır.
Apodyterium 2 bölümünde su deposu bulunmaktadır. Sıcak ve ılık mekânların tamamında, taban altından ve duvar içlerinden sıcak hava dolaşımını sağlayan ısıtma sistemi (hypocaustum) mevcuttur. Dikdörtgen ve yuvarlak tuğlalarla örülmüş ayaklar (pilae) üzerinde yükseltilen taban plakaları günümüze ulaşmamıştır. Duvarlardaki sıcak hava dolaşımı, duvar çivilerine oturtulmuş kaplama plakalarıyla oluşturulan menfezler aracılığıyla sağlanmıştır.
Gürsu Roma Hamamı, 1998 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınmıştır.
Gürsu Roma Hamamı Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Yener, Azize. (2011-2013). Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü.
Fotoğraflar:
Orhan Deniz Kaplan (2018)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
