Colybrassus; Antalya ili, Alanya ilçesi sınırları içerisinde, antik Kilikya Bölgesi’nin batısında, Susuz Dağı eteklerinde, Güzelbağ ile Bayırkozağacı Mahalleleri arasında konumlanan ve Helenistik Dönem’de kurulmuş bir yerleşimdir. Halk arasında “Susuz Ayasofya” olarak anılan yerleşim, en parlak dönemini Roma Dönemi’nde yaşamıştır. Colybrassus ilk kez 1958 yılında Aziz Albek tarafından incelenmiş; 1968 yılında ise Bean ve Mitford tarafından yüzey araştırmaları yapılmıştır. Yazıtlar ışığında yerleşim adının “Colybrassus” olduğu ve Roma İmparatoru Trajan’ı onurlandırmak adına bu ismi benimsediği ortaya çıkmıştır.
Antik coğrafyacı Claudius Ptolemy tarafından önemli bir şehir merkezi olarak anılan Colybrassus’ta, Roma Dönemi’nde İmparator Julius Caesar tarafından kurulan Lejyon Pontica askerî birliği yer almıştır. Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde bir piskoposluk merkezi olan kent, koruyucu azizi Ayasofya’nın (Hagia Sophia) adını almıştır. 1199’da Doğu Roma (Bizans)’nın Anadolu’daki hâkimiyetini yitirmesiyle birlikte kent, “Surp Sope” adıyla Ermeni Şehzadesi Kervard’ın mülkiyetine geçmiştir. Bu tarihten sonra kentin tamamen terk edildiği düşünülmektedir.
Yerleşim merkezi bir vadi içerisinde yer almaktadır. Burada birbirine 70-80 metre uzaklıkta iki tapınak bulunmaktadır. Köşe başlığı İyon tarzında yapılmış batı tapınağının bir kısmı, neredeyse çatı seviyesine kadar sağlamdır. Yapı izleri görülebilen tiyatro ve odeon ise günümüze ulaşamamıştır. Kentin güneybatısında bulunan nekropol alanında açıkta duran birçok lahit ve bir de kaya mezarı mevcuttur.
Tek mezar odasından oluşan kaya mezarına erişim, kayaya oyulmuş 18 basamaklı bir merdivenle sağlanmaktadır. Kapı üstü basık kemer şeklinde yontulmuş, içi Medusa başı ile süslenmiş ve iki yanına kartal kabartmaları yerleştirilmiştir. Günümüzde kaya mezarı kaçakçılar tarafından tahrip edilmiş; kartal ve Medusa kabartmaları büyük oranda yok edilmiştir. Patlama sonucunda mezarın önüne düşen kartal kabartması bugün hâlâ görülebilir durumdadır.
Kent merkezinin doğusundaki konut alanı Kandilcik Tepesi’ne kadar uzanmaktadır. Bu bölümdeki sur üzerinde bulunan yazıtta, askerî bir birliğin yerleşiminden bahsedilmektedir. Colybrassus, 1991 yılında “I. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır. Colybrassus; 28 Temmuz 2021 tarihinde Manavgat’ta çıkan, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük orman yangını olarak kayıtlara geçen ve Antalya’nın doğu ilçelerinde etkili olan Orman Yangını’ndan büyük zarar görmüştür. Kentin bulunduğu tepe ve çevresindeki orman sahasının tamamı yanmıştır. Yangın sonrasında, önceden sık çam ağaçları ve bitki örtüsü altında kalan kente ait tüm kalıntılar gün yüzüne çıkmıştır.
Colybrassus Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Türkmen, S. (2003). Antalya Kültür Envanteri. T.C. Antalya Valiliği.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2018)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
