Perge Antik Kenti; Antalya İli, Aksu İlçesi sınırları içerisinde, Akdeniz’den 11 km içeride Aksu (Kestros) Nehrinin 4 km batısında 60 m yüksekliğinde düz bir tepe üzerine MÖ 2. ve 3. binde kurulmuş bir Pamfilya kentidir. Asar Tepe olarak bilinen Perge Akropolisinin güneyinde yer alan Koca Belen ve İyilik Belen Tepeleri yerleşimi savunmaya elverişli bir kale haline getirmiş ve kent, bu üç tepenin arasında gelişmiştir. Perge’deki arkeolojik buluntuların bir kısmı MÖ 5. Yüzyıla kadar inmekle birlikte kalıntıların çoğu Roma Dönemine aittir. Filolojik bilgiler kentin MÖ 2. ve 3. binde iskan edildiğini göstermektedir. Hitit Kralı Tuthalia IV ile Tarhuntaşşa Kralı Kurunta arasında yapılan sınır antlaşmasında Ka-as-ta-ra-ria diye geçen nehir Kestros, Par-ha-a’yı da Perge olarak nitelendirmiştir. Bu anlaşma Perge’nin, Akaların gelişinden önce MÖ 13. Yüzyılda varlığına işaret etmektedir.
Perge yerleşim tarihi ile ilgili yapılan araştırmalar sonucunda bulunan bazı keramik, taş alet ve gömüler Perge’nin şimdiye kadar bilinenden çok önce, Erken Tunç Çağında (MÖ 4-3 bin) iskan edildiğini kanıtlamaktadır. Ktistes isimlerinden ve Akropoliste sınırlı sayıda bulunan bazı keramik parçalarından kentin MÖ 12. Yüzyılda Miken dünyasıyla ilişkisinin varlığı bilinmektedir.
MS 7. Yüzyıl başlarında muhtemelen Rodos tarafından bir Yunan kolonizasyonu gerçekleşmiştir. Ancak gelenler, gelenekleriyle bağlı yerleşik halkla karşılaşarak yeni bir kültürün gelişmesine neden olmuştur. Bu dönemde kent, Akropolis olarak anılan Asar Tepe üzerinde yer almaktadır. MS 1. Yüzyıldan itibaren kent güneye doğru gelişmeye başlamış, Roma Döneminde (MS 2. ve 3. Yüzyıllar), kentin en parlak dönemi olmuştur. Perge’nin günümüzde ayakta duran hemen hemen bütün yapıları; Tiyatro, Stadyum, Agora, Hamamlar, Çeşmeler ve Sütunlu Caddeler bu dönemin görkemini ve zenginliğini yansıtmaktadır.
Kentin doğu-batı ve kuzey-güney doğrultusundaki ana caddesi bir kavşakta birleşmektedir. Helenistik Kapının arkasından başlayan sütunlu cadde ekseninde kırılmalar yaparak kuzeye ilerler ve Hadrian Dönemine ait Akropolise (Asar Tepe) çıkan bir Kapı-Çeşme kompleksiyle son bulmaktadır. Kentin nekropolleri sur duvarlarının doğu ve batısındadır. Açığa çıkan mezar yapıları duvarlarındaki freskleriyle ve taban mozaikleriyle dikkat çekmektedir. Cenaze ziyafeti, çiçek tasvirleri ve mermer taklidi freskler günümüze kadar ulaşmış durumdadır.
Perge’de ele geçen gerek figürlü lahitler, gerekse kazılarda çıkartılmış çok sayıdaki heykel Perge’de ileri düzeyde heykeltıraşlık atölyesinin var olduğuna işaret etmektedir. Günümüzde Antalya Müzesinde sergilenen bu heykeltıraşlık eserleri, müzenin dünyanın en zengin Roma Dönemi heykel koleksiyonuna sahip müzelerinden biri olmasına neden olmuştur. Küçük buluntular arasında ise yine Antalya Müzesinde sergilenen Geç Helenistik-Roma cam eserleri, seramik ve cam şişeler, pişmiş toprak kaplar, altın yüzük, küpe ve kolyeler örnek gösterilebilir.
Antik Pamfilya Bölgesinde ve Perge’deki arkeolojik çalışmalar 1943 yılında Ord. Prof. Dr. Arif Müfid Mansel tarafından Türk Tarih Kurumu öncülüğünde başlamıştır. Perge kazıları 1946 yılında Ord. Prof. Dr. Arif Müfid Mansel tarafından başlamış, Mansel’in vefatı üzerine 1975-1987 yılları arasında Prof. Dr. Jale İnan başkanlığında yürütülmüştür. Perge kazıları ve restorasyon çalışmaları 1988 yılından günümüze aralıksız devam etmektedir. Perge Antik Kenti, 1984 ve 1992 yıllarında yapılan düzenlemelerle I. II. ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmiş olup 1996 yılında imar planı hazırlanarak koruma altına alınmıştır.
Bölge: Akdeniz
İl: Antalya
İlçe: Aksu
Mahalle ve Köy: Barbaros
Türü: Antik Kent
Mimari Çağı: Helenistik-Roma
Antik Coğrafya: Pamfilya
Yapım Tarihi: MÖ 2. Yüzyıl
Rakım: 60 m
Orijinal Kullanımı: Kent
Bugünkü Kullanımı: Ören Yeri
Kazı ve Restorasyon: Devam Ediyor
Tahribat Durumu: –
Tescil Durumu: Tescilli
Tescil Derecesi: 1
Tescil Tarihi: 1984
Ziyaret Tarihi: 22.08.2016 – 03.12.2017 – 19.01.2021 – 18.08.2024 – 11.08.2025
Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Bildirimi ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ait tüm görsellerin yayın hakları Orhan Deniz KAPLAN ve Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi’ne aittir. antalyakulturenvanteri.com’da yer alan yazı içerikleri ve görseller, izin alınmadan çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Perge Antik Kenti hakkında yer alan araştırma ve bilimsel sonuçlara ilişkin veri, görsel ve değerlendirmeler; İ.Akan ATİLA, Ali ÖNCE ve Sabri AYDAL’a ait olup, yazı kaynağı T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri kitabından alıntılanmıştır. Yazı içeriği yukarıda isimleri yazılı araştırmacılardan izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
*Perge Antik Kenti, 22 Ağustos 2016’da temeli atılan Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi tarafından kayıt altına alınan 1 numaralı envanterdir.
Fotoğraflar:
Yorum Yazın