Kocain; Antalya ili, Döşemealtı ilçesi sınırları içerisinde, Ahırtaş Mahallesi’nin 2,5 km kuzeyindeki 1.171 metre rakımlı İndağı’nın güney yamacında çöküntü neticesinde oluşmuş, Kretase kireç taşında yer alan ve büyük bir kısmı fosil olan bir mağaradır. Türkiye’nin tek parça olarak en büyük galerisine ve en geniş mağara ağzına sahiptir. Çok büyük iki salondan oluşan mağaranın giriş ağzının yüksekliği 18 m, genişliği 74 m’dir. Mağaranın uzunluğu 633 m olup içerisinde 50-60 m yüksekliğe sahip sütunlar bulunmaktadır.
İlk olarak 1919 yılında G. Moretti tarafından araştırılmıştır. Mondros Mütarekesi ile Antalya ve civarının İtalyan Hükümeti tarafından işgal edilmesinden sonra bölgede incelemeler yapmaya gelen İtalyan arkeologlar, ihbarları değerlendirerek tüm bölgeyi kapsamlı şekilde araştırmıştır. İşgalin sona erdiği 1921 yılına kadar birçok antik yerleşimin bulunmasını sağlayan bu çalışmalar esnasında bir köylünün haber vermesi üzerine Moretti ve ekibi, içinde yazıtlar bulunan Kocain’i incelemiştir. Moretti tarafından çizilen bu mağaranın haritası, Anadolu’da çizilmiş en eski mağara haritası olma özelliğine sahiptir. Kocain’in ikinci kapsamlı araştırması ise 1977 ve 1978 yıllarında Speleo Club de Paris mağaracıları tarafından yapılmıştır. Kulübün o dönem başkanlığını yapan ve 1978 yılında Kocain’in ikinci defa haritasını çizen C. Chabert, bu çalışmaların çok kısa sürdüğünü ve çizilen haritanın hayli eksik olduğunu belirtmiştir. Bunun üzerine, ilk haritadan 82, ikincisinden de 23 yıl sonra üçüncü bir harita daha çizmek ve imkânlar nispetinde detaylı bir çalışma yapmak için Ağustos 2001 tarihinde C. Chabert, BÜMAK mağaracıları ile araştırmaya devam etmiştir. Bu ölçümlerin bir kısmı çizilmiştir ancak mağaranın detaylı ölçümünün tamamlanması hâlen beklemektedir.
Kocain Mağarası, 1950’li yıllarda Prehistorya Profesörü Kılıç Kökten tarafından incelenmiştir. Mağarada iskanın Hristiyanlığın başladığı yıllarda önem kazandığı, bulunan Eski Grekçe yazılardan ve sıvalı sarnıçlardan anlaşılmaktadır. Giriş ağzının hemen solunda yer alan dikdörtgen biçimindeki sunak taşının yanından mağara boşluğuna inmeden, mağaranın sol sınırından 50 m kadar ilerlendiğinde ana kaya üzerine yazılmış bu Grekçe yazıların ilk incelemesi 1919 yılında İtalyan Giuseppe Moretti tarafından yapılmış ve yazılar okunarak tercüme edilmiştir. Mağara duvarlarında Giuseppe Moretti’nin okuduğu 29 yazıtın bugün bir bölümü okunamaz hâldedir. Moretti’ye göre Irenarkoslar, Kocain Mağarası’nda bir nevi kutsal seremoniler düzenlemişlerdir. Böylece mağaranın Hristiyanlığın ilk dönemlerinde dinsel işlevi olduğu ortaya çıkmıştır. Diğer bir kanıt da mağaranın sağ tarafındaki sıvalı, dört gözlü su sarnıçlarıdır. Mağaranın sol kıyısındaki ana kaya üzerine yazılan yazılardan başka, mağara içine doğru inen hafif meyilli ve irili ufaklı parça, kalker ve traverten blokları arasında düzgün kesilmiş, dikdörtgen bir kalker bloğu üzerinde yazıt bulunduğu Dr. Timuçin Aygen’e ait belgelerde belirtilmektedir.
Mağara içinde belirli iki yön vardır. Mağara, iki büyük salon hâlinde güneybatı yönünde ilerlemekte, 200 m’den sonra da 3-4 dev dikitin bulunduğu yerden güneye doğru devam etmektedir. Bu dikitlerin bulunduğu yerden 40 m yüksekliğindeki en yüksek dikitin bulunduğu yere giderken beyaz oluşumlar ile birkaç yerde de yerden yükselen dikit kaideleri (oluşum hâlindeki dikit) yer almakta olup Dr. Timuçin Aygen’e göre bu durum, Kocain Mağarası’nın henüz tam anlamıyla fosil durumuna geçmediğini göstermektedir. En yüksek dikitin bulunduğu yerde mağara tavanının en az 45 m yükseklikte, dikitin boyunun ise 40 m kadar olduğu tahmin edilmiştir. Dikitin yarıçapı 10 m’den az değildir. En büyük dikitin bulunduğu yerden sonra mağara, kuzeydoğuya doğru devamlı iniş hâlindedir. En uç kısımda en derin yer 91 m olarak bulunmaktadır.
Kocain, 1996 yılında “I. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Kocain Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü
Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü
Antalya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Kocain’e ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; TAY Projesi,Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri Projesi (tayproject.org) verilerinden yararlanılarak Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi kapsamında derlenmiş ve hazırlanmıştır.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2017)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
