Sitti Zeynep Türbesi; Antalya ili, Alanya ilçesi sınırları içerisinde, kent merkezinden Alanya Kalesi’ne çıkan yol üzerinde, büyük bir kayanın üzerine 16. yüzyılda, Osmanlı Devleti Dönemi’nde inşa edilmiş bir türbedir. Evliya Çelebi, ünlü Seyahatnâme’sinde bu binanın bir Bektaşi tekkesi olduğunu kaydetmiştir. Sitti Zeynep’in tarihî kimliği hakkında günümüzde kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Kanuni Sultan Süleyman Dönemi Osmanlı vakıf defterlerinde türbeye ait vakfın adı “Sitti Zeynep bint Zeynülabidin” olarak geçmektedir. İmam Hüseyin’in kızı ve Zeynel Abidin’in kız kardeşi olan Sitti Zeynep’in asıl mezarı ise Mardin ilinin Nusaybin ilçesinde bulunmaktadır.
Türbe, dikdörtgen plan şemasında, moloz taş ve kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Doğuya bakan cephesi “L” görünümündedir. Yapıya giriş, cephenin sağında yer alan küçük ve dikdörtgen şekilli bir kapıdan sağlanmaktadır. Bu kapıdan, üzeri aynalı tonoz örtülü, kare planlı bir giriş mekânına geçilir. Bu mekânın solunda, zemin seviyesinden yüksekte açılmış sivri kemerli küçük bir kapı vasıtasıyla mescit kısmına geçiş verilmiştir. Kare planlı olan mescit bölümünde kubbenin yuvarlağına geçiş, köşelerdeki tromplarla sağlanmıştır. Mescidin güney duvarının ortasında sivri kemerli bir mihrap, bunun sağında ise dikdörtgen bir niş mevcuttur. Kubbeye yakın kısımlarda doğu, kuzey ve güney yönlerinde olmak üzere üç adet küçük pencere yer alır.
Giriş mekânının batı duvarında bulunan yükseltilmiş dikdörtgen şekilli diğer bir küçük kapıdan ise yine mescit olarak kullanıldığı anlaşılan, kuzey-güney istikametinde uzanan ve batı kanadını oluşturan mekâna girilir. Bu alanın güney örtüsü tromplu kubbe, kuzey örtüsü ise sivri tonozludur; kubbe ve tonoz yapısını sivri bir takviye kemeri birbirinden ayırmaktadır. Mekânın güney duvarında dikdörtgen şekilli bir pencere, doğu duvarında iki adet yuvarlak kemerli küçük niş, batı duvarının üst kısmında ise bir ışık menfezi yer alır. Bu mekânın kuzey ve batı tabanı “L” şeklinde setlendirilmiş olup ortada moloz taş ve sıva ile yapılmış, sanduka biçimli uzun bir mezar yeri bulunmaktadır.
Halk arasında türbede mezarı bulunan kişinin bir eren olduğuna inanılmaktadır. Türbenin üzerine kurulduğu kayanın içine, Antik Dönem’de ikişer metre uzunluğunda üç adet lahit oyulmuştur. Bu antik mezarların bir dönem su deposu olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. Zaman içinde geçirdiği onarımlarla bazı kısımları yenilenen türbenin üzeri günümüzde bakır levhalarla kaplanmıştır. Sitti Zeynep Türbesi, 1995 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Sitti Zeynep Türbesi Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Antalya Vakıflar Bölge Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Sitti Zeynep Türbesi’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Hürmüz Ceylani, Saime Kökçü, Esin Kuleli ve Hakime Yıldız tarafından gerçekleştirilmiş olup “T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
