Cilvarda Burnu Manastırı Şapeli; Antalya ili, Alanya ilçesi sınırları içerisinde, Alanya yarımadası ve Alanya Kalesi’nin güneybatısında, 400 metreyi bulan kayalıklardan oluşan ve denize doğru uzanan Cilvarda (Kaleardı) Burnu’nun tepesi üzerine 8. yüzyılda, Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde inşa edilmiş sur duvarlarının içinde yer alan; şapel, burç ve manastır kompleksidir. Cilvarda Burnu üzerindeki kalıntılar Alanya halkı tarafından “Darphane” olarak bilinmektedir. Günümüzde ulaşımı oldukça zor olan Cilvarda Burnu üzerindeki kalıntılara ve yapılara eskiden kayaya oyulmuş merdivenlerle erişilebilirken, bu izler günümüzde kaybolmuş durumdadır. Cilvarda Burnu üzerinde ve çevresinde manastır kompleksine ait kalıntılar ve sur duvarları; surun üzerinde ise burç ve dendan izleri ile kısmen ayakta kalmış bir giriş kapısı bulunmaktadır.
Cilvarda Burnu üzerindeki şapel genel hatlarıyla günümüze ulaşmış olmasına rağmen, yapının güneyinde denize bakan kısmı tahrip olmuş durumdadır. Mimari açıdan yapı; naos, bema ve apsisten oluşan dikdörtgen planlı, küçük bir Bizans şapelidir. Yaklaşık 2.8 m genişliğinde ve 4 m uzunluğunda olan naosa batı cephesindeki bir kapıdan girilmektedir. Orta bölüm kubbe ile örtülüdür; bu kubbe, dört duvar payandası ve bunlar arasında oluşan pandantifler üzerine oturmaktadır. Kuzeyde küçük bir yan mekân; doğuda ise yarım daire biçimli bir apsis yer alır.
Yapı moloz taş ve düzgün kesme taşlarla inşa edilmiştir; kemer ile köşelerde düzgün taşlar, kasnak ve kubbede ise küçük taşlar kullanılmıştır. Dış cephe oldukça yalındır. İç ve dış yüzeylerin sıvalı olduğu, fakat herhangi bir fresko kalıntısına rastlanmadığı anlaşılmaktadır. Yapının zemininde yer alan beyaz, mor, mavi-beyaz kireç taşından yapılmış mozaikler günümüze ulaşamamıştır. Plan tipolojisi açısından şapel, kiborion planlı yapılara örnektir. Bu tip, Bizans mimarisinde erken dönemlerden 14. yüzyıla kadar kullanılmıştır. Cilvarda Şapeli ile Arap Evliyası Mescidi (Aya Yorgi Kilisesi) bu türün bölgedeki en önemli örneklerindendir. Cilvarda Burnu Manastırı Şapeli, 1999 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescil edilerek koruma altına alınmıştır.
Cilvarda Burnu Manastırı Şapeli Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Cilvarda Burnu Manastırı Şapeli’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Hatice Özyurt Özcan tarafından gerçekleştirilmiş olup “Alanya Kalesinde Üç Bizans Kilisesi” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
