Çalış Tepe Kalesi; Antalya ili, Kemer ilçesi sınırları içerisinde, Kiriş Mahallesi’nin arkasında yükselen Çalış Tepesi üzerinde, verici istasyonlarının ve OGM Yangın Gözetleme Kulesi’nin kurulu olduğu 5.000 metrekarelik alan üzerinde Helenistik Dönem’de inşa edilmiş bir kaledir. Çalış Tepe Kalesi, Antik Likya Bölgesi sınırları içerisinde kurulmuş en büyük akropol alanına sahip yerleşim yeridir. Antik dönemdeki adı bilinmeyen ve yazıtları bulunmayan kalenin Idyros olduğu öne sürülmüş olsa da Idyros Antik Kenti’nin 1976 yılında Kemer ilçe merkezinde bulunması sonucunda kale, üzerinde kurulu olduğu Çalış Tepe’nin ismini almıştır. Çalış Tepe Kalesi’nin Idyros Antik Kenti ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir.
Çalış Tepe Kalesi, ilk kez 2004 yılında Prof. Dr. Nevzat Çevik ve ekibi tarafından yapılan çalışmalarla detaylı olarak incelenerek bilim dünyasına kazandırılmıştır. Çalış Tepe vericisi için açılan orman yolu ile kolayca ulaşım sağlanan kale, kurulu olduğu alandan Kemer ve çevresini gözleyen muhteşem manzarasıyla dikkat çekmektedir. Kale, güney ve güneydoğu yönünde sağlam sur duvarlarıyla çevrilidir. Denize alçalarak uzayan burun Kocaburun (Ağva Burnu) olarak adlandırılmaktadır. Çalış Tepesi’nin tamamına yayılan kaleyi, kalınlıkları 2,20-2,40 metre arasında değişen güçlü duvarlar çevirmektedir. Helenistik Dönem örgü duvar işçiliği bulunan kalede Klasik Dönem duvarları da mevcuttur.
Kale surları güney boyunca dümdüz uzanır ve doğu kesimde kuzeye sapmaktadır. Dikdörtgen bir plana sahip olan Çalış Dağı Kalesi’nin üç yerinde kapı açıklığı bulunmaktadır. Kalede; güney yönde uçuruma doğru yönelen ana giriş kapısı, kuzeydoğu yönünde kulenin içine açılan ikinci kapı ve kuzeybatı yönünde Kemer’e bakan kuleye açılan üçüncü kapı yer almaktadır. Kale içerisinde herhangi bir yapı kalıntısı bulunmamaktadır. Çalış Tepe Kalesi, 1991 yılında “I. derece arkeolojik sit alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Çalış Tepe Kalesi Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Çalış Tepe Kalesi’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Nevzat Çevik tarafından gerçekleştirilmiş olup “Lykia Kitabı” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
