Kurşunlu Kürt Cami; Antalya ili, Aksu ilçesi sınırları içerisinde, Kurşunlu Mahallesi 12076 Sokak Koca Örüm mevkisinde, Osmanlı Devleti Dönemi’nde bölgede yaşayan Yeni Osmanlı Yörükleri tarafından yaptırılmış kare planlı, kubbeli ve kâgir bir camidir. Cami çevresinde geçmişin derinliğini adeta belgeleyen, içindeki iri gövdeli meşe ve sakız ağaçlarıyla belirsiz bir tarihte durmuş zamanın tanığı olarak öylece kalan geniş mezarlığı dikkat çekicidir. Birkaç yeni mezarın dışında taşların hiçbirinde yazı olmaması, göç kültürünün somut ifadesidir. Mezar taşları üzerlerindeki yıldız, kırık, düz ve dairevi çizgiler ile ağaç simgeleri, bir metre altında sonsuza kadar saklayacağı insanın üretim ve yaşam koşullarını özetlemektedir. Başucunda eski yazılı taş bulunan tek mezar, caminin giriş kapısının önünde, çevresi duvarla çevrilmiş bölümde bulunmaktadır.
Anadolu Türkmenlerinin tarihi ve iskân hareketleri bilinmediği için Kurşunlu bölgesine yerleştirilen Yörüklere neden “Kürt” denildiği anlaşılamamaktadır. Osmanlı belgelerinde “Murtana Kürtleri”, “Melli Kürtleri”, “Kürt Türkmânları” gibi deyimler vardır. Bu deyimler coğrafi tanımlamalardır. Kürt bölgesinden gelenler ve önceden Kürt bölgesinde belgelere kaydolanlara mahsustur. Dili Türkçe ve kendisi Yörük olan insanların Kürt etnik kökeni ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Osmanlı belgelerinde “Varsak Kâfiri”, “Karaman Kâfiri”, “Türkmân Kâfiri” deyimleri de görülmektedir. Bu bilgilerin kâfirlikle bir ilgisi olmayıp sözün gelişi halk arasında yapılmış adlandırmalardır. Kürt Camisi de bu şekilde adlandırılmıştır.
Kürt Camisi, 10,80 x 10,80 metre boyutlarında inşa edilmiş olup duvar kalınlığı 1,3 m’dir. Eskiden beri var olduğu belirtilen caminin kubbesi, daha önce kiremit çatı ile örtülüyken onarım ve iyileştirmeler gerekçesiyle kiremit örtü kaldırılmış ve eski kubbe betonla kaplanmıştır. Orijinalinde minaresiz bir kır camisi olan yapıda gerek beton kubbenin gerekse ön cephede yapılan dört adet beton destek sütununun caminin orijinal görüntüsünü büyük ölçüde bozduğu görülmektedir. Bununla birlikte, Kürt Camisi’nin çevre dokusunu halen koruyor olması bir şans olarak değerlendirilmelidir.
Caminin kuzeybatı köşesine 20 metre uzaklıkta, günümüzde kuvvetli su veren bir kaynağın önüne bazıları işlemeli büyük blok taşlarla inşa edilmiş bir havuz bulunmaktadır. Havuz yapısının Antik Dönem’den günümüze varlığını sürdürdüğü düşünülmektedir. Günümüzde harap durumdaki havuzun inşasında kullanılan alışılmadık büyüklükteki blok taşların önemli bir bölümü yerinde dururken, hemen kuzeyindeki kaynakla havuz arasında yakın zamana kadar var olduğu belirtilen kemerli çeşme yok olmuştur. Kürt Camisi’nin hemen önündeki su kaynağı, havuz, çevresindeki çınar, meşe ve meyve ağaçları, mezarlık ve cami, etkileyici bir peyzaj oluşturmaktadır.
Kurşunlu Kürt Cami, 2026 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınmıştır.
Kurşunlu Kürt Cami Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Aksu Müftülüğü
T.C. Antalya Müftülüğü
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kaynakça:
Ercenk, Giray (2012). Dünden Bugüne Döşemealtı. Antalya: Antalya Ticaret ve Sanayi Odası.
Yıldız, Ali. (2012). Göç Kültüründen Yolda Kalan / Sarnıçlar Seyahatnamesi. Antalya: T.C. Antalya Büyükşehir Belediyesi.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2023)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
