Soğucaksu Köprüsü; Antalya ili, Aksu ilçesi sınırları içerisinde yer alan, Roma Dönemi’nde Düden Çayı ile Perge Antik Kenti arasına inşa edilen su kemeri yapısının kalıntıları üzerine 13. yüzyılda, Selçuklu Dönemi’nde Sultan I. Alâeddin Keykubad tarafından yaptırılmış üç kemerli bir taş köprüdür. Köprü, adını altından geçen Soğucaksu Deresi’nden almıştır.
Roma Dönemi’nde Perge Antik Kenti’nin su ihtiyacını karşılamak amacıyla Düden Çayı’nın suyu; 15 km uzunluğa sahip yer altı tüneli, künk ve su kemeri aracılığıyla Perge’ye taksim edilmiştir. Düdenbaşı’ndan getirilen suyun daha çok sulama amacıyla kullanıldığı düşünülmektedir. Düden ile Perge arasında, Soğucaksu Deresi üzerinde bulunan ve zaman içerisinde yıkılan su kemeri kalıntısı, Selçuklu Dönemi’nde köprüye dönüştürülmüştür. Selçuklu çağı köprü mimarisinin tüm özelliklerine sahip olan köprü, üç kemerden oluşmaktadır. Yapımında Roma harcı ve kireç taşı bloklar kullanılmıştır.
Köprü, 211 metre uzunluğunda ve 5,35 metre genişliğindedir. Batıdan itibaren ortadaki ikinci büyük gözden sonra bir dirsek oluşturur. Mimari karakter bakımından Aspendos yakınlarında, Köprüçay üzerinde bulunan Köprüpazar (Belkıs) Köprüsü’ne çok benzemektedir; kemer tipleri ve taş işçiliği itibarıyla bu köprüyle benzer niteliktedir. Köprü yanlarındaki tahliye gözlerinin önü zamanla kısmen dolmuş ve bu bölümler bitki örtüsüyle kaplanmıştır.
Orijinalinde dört gözlü olduğu tahmin edilen köprünün, bir dönem onarım geçirerek iki ve üç numaralı gözlerinin birleştirildiği düşünülmektedir. Köprü zemini, bir dönem araç geçişini kolaylaştırmak amacıyla asfaltla kaplanmış; bu durum orijinal zemin kotunun 70 cm kadar yükselmesine ve korkulukların kot altında kalmasına neden olmuştur. Köprü; 1580-1590 yıllarında Kuyucu Murat Paşa tarafından onarılmış, Cumhuriyet Dönemi’nde de çeşitli tadilatlar görmüştür. 1980 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınan köprü, 2009-2010 yılları arasında T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilerek taşıt trafiğine kapatılmıştır.
Soğucaksu Köprüsü Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü
T.C. Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Soğucaksu Köprüsü’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; İsmail Akan Atila, Ali Önce ve Sabri Aydal tarafından gerçekleştirilmiş olup T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
