Enikli Su Kuyuları; Antalya ili, Kepez ilçesi sınırları içerisinde, Kızıllı Mahallesi Hacıaliler Caddesi kenarında bulunan, Antalyalı Yörükler tarafından göç yolları üzerinde su temin etmek amacıyla inşa edilmiş sıralı üç adet su kuyularıdır. Halk arasında “Enikli Kuyuları” olarak bilinen bu kuyuların, çevredeki diğer kuyularla birlikte 3.000 yılı aşkın bir geçmişe sahip olduğu düşünülmektedir. Kızıllı Mahallesi su kaynakları bakımından zengin bir bölge olmadığından buraya yerleşen halk, su ihtiyacını belirli noktalarda açtığı kuyular aracılığıyla karşılamıştır. Antik Dönem ve Orta Çağ’da açılan bu kuyular zamanla yeniden değerlendirilmiş, suyun yetersiz olduğu yerlerde ise sarnıçlar inşa edilmiştir.
Bölgede ne hane sayısı ne de nüfus bakımından dikkate değer bir yoğunluğun bulunmaması, Enikli Kuyuları’nın daha çok hayvan sulama amacıyla açıldıklarını göstermektedir. Seçilen alan, göç sırasında kullanılan önemli bir konaklama noktasıdır. Enikli’nin çevresindeki maki topluluğu ile hayvan otlatmaya bugün de olanak veren yoğun bitki örtüsü, kuyuların açıldığı yerin su toplamaya imkân tanıyan özelliğiyle birleşince kuyu sayısındaki çokluğun nedeni kendiliğinden anlaşılmaktadır.
Enikli, güneyden gelerek yaylalara uzanan yolu kullanan Yeni Osmanlı Yörükleri’nin bir bölümünün göç güzergâhı üzerindedir. Su gereksinimi, göç sırasında konak yeri olarak kullanılmaya uygun olan Enikli’de açılmış kuyulardan karşılanmıştır. Enikli’de, bugün birçoğunun üzeri çalı ile örtülü kuyu ağızlarının yanı başında bir ip parçasına bağlı olarak duran bazıları taşıt lastiği, çoğu paslı yağ tenekesi ve benzeri basit su çekme kaplarının varlığı ile sağa sola yerleştirilmiş, yöredeki adıyla çok sayıda hatıl (yalak), Enikli Kuyuları’nın sınırlı da olsa günümüzde hayvan sulamak için kullanıldıklarını göstermektedir.
Genellikle yuvarlak formda ve yöresel düzensiz taşlardan yapılan kuyuların giriş kısımları bacalı veya çıkıntılı şekilde tasarlanmıştır. Günümüze kadar ulaşan bazı kuyular özellikle evlerin önlerinde ve yol kenarlarında yer almakta olup güvenlik gerekçesiyle girişleri kapatılmıştır. Tarihsel süreçte bazı kuyuların içine hayvan leşlerinin atılması nedeniyle kötü koku yaşanmış ve bu sebeple bazı kuyular bilinçli olarak tamamen kapatılmıştır.
Enikli Su Kuyuları Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kepez Belediyesi
ASAT Genel Müdürlüğü
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Antalya Vakıflar Bölge Müdürlüğü
T.C. Antalya Büyükşehir Belediyesi
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Ercenk, Giray (2012). Dünden Bugüne Döşemealtı. Antalya: Antalya Ticaret ve Sanayi Odası.
Fotoğraflar:
Orhan Deniz Kaplan (2025)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
