Vâhib-i Ümmî Hz Türbesi; Antalya ili, Elmalı ilçesi sınırları içerisinde, Toklular Mahallesi Pınar Başı mevkisi üzerinde bulunan; Halvetiyye tarikatının Ahmediyye koluna bağlı Elmalı Halvetilerinin piri Vahib-i Ümmî adına inşa edilmiş türbedir. Tam adı Abdülvehhâb el-Ümmî el-Elmalılı el-Halvetî’dir. Şiirlerinde çokça kullandığı mahlası olan Vâhib-i Ümmî ismiyle tanınır. Lakabı “Ümmî” olmakla birlikte bu ümmiliğin okuryazarlıkla bir ilgisi bulunmamakta; aksine tasavvufi manada yüksek irfan sahibi yüce bir zat olduğuna işaret etmektedir.
Elmalı’da doğan Vâhib-i Ümmî’nin doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. İlk ilmi tahsilini yöredeki medreselerde tamamlayan Vâhib-i Ümmî, tasavvufi ve manevi terbiyesini ise Halvetiyye tarikatının Ahmediyye kolunun piri, Manisalı Yiğitbaşı Veli Ahmed Şemseddin-i Marmaravî’den almış ve ona intisap etmiştir.
Marmaravî’nin vefatıyla birlikte Elmalı, Vâhib-i Ümmî aracılığıyla bir tarikat merkezi hâline gelmiş ve yaklaşık üç asır bu konumunu sürdürmüştür. Bazı şiirlerinde artık oturup kalkamayacak kadar yaşlanmış olmasından şikâyet etmesinden, Vâhib-i Ümmî’nin yaklaşık 110-120 yıllık uzun bir ömür sürdüğü anlaşılmaktadır.
Hicri 1 Şaban 1004’te (miladi 1595) memleketi Elmalı’da vefat etmiştir. Pınarbaşı mevkisindeki türbesi hâlen bir ziyaret yeridir. Vaktiyle eğitim ve irşat faaliyetlerini sürdürdüğü -bugün medfun bulunduğu mezarının bitişiğindeki- hangâhı, türbesiyle birlikte 1925 yılında dönemin Varidat-ı Hususiye (Mal Müdürü) memuru tarafından yıktırılmıştır. Yıllar sonra tekrar yaptırılan türbesinde, kendisiyle birlikte eşi ve iki çocuğunun mezarları da bulunmaktadır.
Vâhib-i Ümmî Hz Türbesi Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
T.C. Antalya Büyükşehir Belediyesi
T.C. Antalya İl Özel İdaresi
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Vâhib-i Ümmî Hz Türbesi’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Durmuş Altan, Ahmet Bilal Başköylü, Mustafa Çelik ve Saliha Cansu Durdemir tarafından gerçekleştirilmiş olup “T.C. Elmalı Belediyesi – Kadim Şehir Elmalı” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
