Kısık Bel Kalesi; Antalya ili, Serik ilçesi sınırları içerisinde, Akbaş Mahallesi’nin 6,40 kilometre kuzeyinde, Akbaş Göleti’nin 2,55 kilometre kuzeydoğusunda yer almaktadır. Nanalı Yaylası yolu üzerindeki Kısık Beli mevkisinde yükselen, 600 metre rakımlı Kısır Tepe üzerine Roma Dönemi’nde inşa edilmiş bir kale yerleşimidir. Halk arasında “Kısık Kalesi” veya “Bel Kalesi” adlarıyla bilinen tepede; Roma ve Doğu Roma (Bizans) dönemlerine ait kalıntılar yer almaktadır. Yaklaşık 310 metre çapında ve 7,5 hektarlık bir alanı kapsayan yerleşim sahası; güney, batı ve kuzey yönlerinde sarp kayalıklar ve yoğun orman dokusuyla çevrilidir. Tepenin doğusunda Basamak Tepesi; batısında ise Karadağ, Akdağ, Sövele ve Çevrik tepeleri yükselmektedir.
Kısık Bel Kalesi, Aspendos Antik Kenti’nin 20,5 kilometre kuzeyinde konumlanmıştır. Gökçepınar Asartepe yerleşiminde olduğu gibi, Aspendos’un güvenliğini sağlayan bir peripolion (karakol yerleşimi) olarak Doğu Roma (Bizans) Dönemi’ne kadar iskân edilmiştir. Güçlü sur duvarlarıyla dikkat çeken yerleşim, Toros Dağları’nın stratejik bir noktasında konumlanmış olup günümüzde gizemini koruyan görkemli bir Bizans manastırı kalıntısına da ev sahipliği yapmaktadır.
Akbaş Mahallesi’nin kuzeyinde yükselen Kısır Tepe, iki ayrı yükseltiden oluşmaktadır; mahalleyi Nanalı Yaylası’na bağlayan orman yolu bu tepelerin ortasından geçmektedir. Kısır Tepe’nin doğusundaki yükselti üzerine kurulan kalenin çevresi surlarla tahkim edilmiştir. Düzenli ve amorf (şekilsiz) taşlardan inşa edilen surların içinde ve çevresinde yetişen yoğun çam ağaçları, kalenin görünürlüğünü kısıtlamaktadır. Yol kenarında, tepenin eteğinde; tanımsız bir yapı kalıntısı, işlik parçaları ve bir lahit teknesi bulunmaktadır. Yerleşim, aynı zamanda kendi zeytinini yetiştirip zeytinyağı üretimini gerçekleştiren bir üretim merkezi kimliğine de sahiptir. Sahada genellikle MÖ 1. ve MS 3. yüzyıllar arasına tarihlendirilen Roma Dönemi seramikleri, günlük kullanım kapları ve çatı kiremitleri mevcuttur.
Oldukça dik ve korunaklı bir noktada tahkim edilen kaleye giriş, surlar üzerinde belirginleşen kuzey kapısından sağlanmaktadır. Tepe düzlüğü ve ana kaya kullanılarak inşa edilen kale; dikdörtgen planlı, kemerli-tonozlu geçişlere sahip ve kuru duvar tekniğiyle yapılmış toplu bir yerleşim karakteri sergilemektedir. Kale surları içerisinde yer alan iyi korunmuş Bizans manastırı ve surların iç kısmına entegre edilmiş gözetleme merdivenleri, yerleşimin mimari detayları arasındadır. Surlar üzerinden antik Pamfilya Ovası net bir şekilde gözlemlenebilmektedir. Kısık Bel Kalesi, 2007 yılında “I. derece arkeolojik sit alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Kısık Bel Kalesi Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Kısık Bel Kalesi’ne ilişkin araştırma ve bilimsel sonuçlara ait veri ve değerlendirmeler; Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi tarafından hazırlanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
