Bağyaka Cami; Antalya ili, Finike ilçesi sınırları içerisinde, Turunçova Mahallesi Bağyaka mevkisinde 1901-1902 yıllarında (H 1319 / M 1901-1902), Osmanlı Devleti Dönemi’nde Baharzade Mehmet Ağa tarafından inşa ettirilmiş, Osmanlı mimarisi ve klasik köy tipi modeliyle yapılmış bir camidir. Kuzey-güney doğrultulu, dikdörtgen bir kütleden oluşan yapı, yol güzergâhı üzerinde merkezî bir noktaya inşa edilmiştir. İçten düz ahşap tavan ve bağdadi kubbe ile örtülü olan yapı, dışarıdan dört yöne eğimli kiremit kaplı kırma çatı ile kapatılmıştır. Ayrıca kuzeybatı köşesinde, yapıdan ayrı olarak kesme taş malzemeden inşa edilmiş tek şerefeli bir minaresi bulunmaktadır.
Yapı; moloz taş, kerpiç ve ahşap hatılların bir arada kullanıldığı teknikle inşa edilmiştir. Caminin kuzey cephesinde dört ahşap direğin taşıdığı, üç bölümlü bir son cemaat yeri bulunmaktadır. Harim kısmına da bu cephede yer alan iki kanatlı ahşap kapıdan girilmektedir. Oldukça zengin süslemelere sahip olan kapı kanatlarının yüzeyi, dikey yerleştirilmiş panolara bölünmüştür. Panoları ise bitkisel bezemenin yoğunlukta olduğu bir çerçeve çevrelemektedir. Ahşap kapı kanatlarının üst kısmı, basık kemerli bir uygulama ile düzenlenmiştir. Kemer köşeleri gülbezeklerle bezenmiştir. Kapı alınlığı ise kıvrık dallar ve palmetlerle bezenmiştir. Dikdörtgen kapı kanatlarını çevreleyen bordürler, içten ve dıştan testere dişli frizlerle sınırlandırılmıştır. Bordür yüzeyleri, “C” kıvrımlı motiflerin ters ve düz olarak yerleştirilmesiyle oluşturulan bir kompozisyonla doldurulmuştur.
Kuzey-güney doğrultulu, dikdörtgen planlı harim; 12 adedi alt sırada, 14 adedi de üst sırada olmak üzere toplam 26 adet pencere ile aydınlatılmaktadır. Son derece zengin kalem işi süslemelere sahip olan harimde, dönem modasına uygun olarak saat, vazodan çıkan çiçekler ve çok sayıda hat; mavi renkli dikdörtgen panolar içine yerleştirilmiştir. Duvarlardaki yoğun süslemeye karşın mihrabın sade bırakıldığı dikkat çekmektedir. Minber ise kafes tekniğinde yapılmış bezemelere sahiptir. Harimin üzeri, düz ahşap tavan ve bağdadi kubbe ile örtülüdür. Kubbe; sırasıyla mavi, kahverengi ve sarı renkteki servi ağaçları ile bu ağaçların arasına yerleştirilmiş kandil motifleriyle bezenmiştir. Kubbede yer alan süslemeler, Elmalı’nın Bayralar Mahallesi’nde yer alan cami ile benzer özellikler taşımaktadır. Mahalle halkından edinilen bilgiye göre her iki yapıda da aynı usta çalışmıştır. Bağyaka Camisi, içerdiği kalem işleri ve bağdadi kubbesi ile görülmeye değerdir.
Bağyaka Cami, 2006 yılında “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” olarak tescillenerek koruma altına alınmıştır. T.C. Antalya Valiliği tarafından 2018-2021 yılları arasında restore edilen cami günümüzde sağlam ve ibadete açık durumdadır.
Bağyaka Cami Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Müdürlüğü
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
T.C. Antalya Müftülüğü
T.C. Finike Müftülüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Bağyaka Cami’ye ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Esra Tay tarafından gerçekleştirilmiş olup “Finike Bağyaka Camisi” adlı eserden alıntılanmıştır.
Finike Kültür Varlıkları Envanteri’nin belgeleme çalışmalarına katkı sağlayan ve Finike envanterinin oluşturulmasında payı bulunan Finikeli Süleyman Korkut Balcı’ya ve Balcı Ailesine teşekkür ederiz.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
