Alacami Camisi; Antalya ili, Serik ilçesi sınırları içerisinde, Serik ilçe merkezinin 10 kilometre kuzeyinde, Alacami Mahallesi’nin merkezinde, ilkokulun yanında yer alan; Geç Osmanlı Dönemi’nde inşa edilmiş, kare planlı ve tek kubbeli bir yapıdır. Cami, kuzey kısmına eklenen yeni mekânlarla ve yapılan onarımlar sonucunda orijinalliğini büyük oranda kaybetmiştir. Sekizgen bir kasnağın taşıdığı kubbe ile örtülü olan yapının inşa tarihi, banisi ve mimarı bilinmemektedir. Caminin batısında, kesme taş malzemeden inşa edilmiş tek şerefeli bir minare bulunmaktadır; ancak bu minare orijinal değildir.
Alacami Camisi bugün tamamen boyalı ve sıvalıdır; ancak kalan izlerden moloz taş malzemeden inşa edildiği gözlemlenebilmektedir. Bunun yanında pencere lentoları ve söveleri yakın zamanda PVC malzeme ile değiştirilmiştir. Üst örtüde bulunan kubbe ise alaturka kiremit ile kaplanmıştır. Yapının kuzey cephesi giriş cephesi olup batı köşesinde yuvarlak kemerli bir pencere yer almaktadır. Bu cepheye yakın zamanda kare planlı küçük bir giriş bölümü ile iki katlı bir bölüm eklenerek yapı genişletilmiştir. Sonradan eklenen bu bölümün ikinci katına, kuzey cepheye yerleştirilmiş olan merdivenle ulaşılmaktadır. Doğu cephenin güney köşesine yuvarlak kemerli bir pencere yerleştirilmiştir. Ayrıca kuzeydeki muhdes (sonradan eklenen) bölüme ait, dördü alt sırada ikisi üst sırada olmak üzere toplam altı pencere daha bulunmaktadır. Güney cephede yuvarlak kemerli iki pencere görülmektedir. Batı cephede ise doğu cephe ile aynı form ve özelliklere sahip bir pencere bulunmaktadır. Yine muhdes bölüme ait olan altı pencerenin varlığı bu cephe için de geçerlidir. Harim kısmına, kuzey cephenin batı duvarına yerleştirilmiş olan kapıdan girilmektedir.
Kuzey cephede bulunan kapıdan girildikten sonra kare planlı giriş mekânına ulaşılmaktadır. Ayakkabılık olarak düzenlenen bu bölümün güney duvarından muhdes kısma geçiş yapılmaktadır. Kareye yakın dikdörtgen planlı ek mekân iki katlı olarak düzenlenmiştir ve toplamda 12 pencere ile aydınlatılmaktadır. Dışarıdan girişin sağlandığı ikinci kat, iki adet sütun tarafından desteklenmektedir. Kadınlar mahfili olarak kullanılan ikinci katın orta bölümü, bir balkon gibi dışarı taşırılmıştır. Söz konusu bölümün üzeri dört adet kubbe ile kapatılmıştır. Asıl harim bölümüne ise sonradan eklenen mekânın güney cephesine açılmış olan iki kanatlı ahşap kapıdan girilmektedir. Kare planlı harim, toplamda beş pencere ile aydınlatılmaktadır. Kubbe ile örtülü olan harimde kubbeye geçiş tromplar vasıtasıyla sağlanmaktadır. Harimin güney duvarının ortasına mihrap nişi yerleştirilmiştir. 2015 yılında yapının içi çini görünümlü fayans ile kaplanmıştır.
Yapı üzerinde tarihlendirme yapılabilecek herhangi bir inşa kitabesi bulunmamaktadır. Devlet arşivlerinde yapılan araştırmalar sonucunda da yapıya dair bir kayda ulaşılamamıştır. Ancak köy ve yapı hakkında çeşitli araştırmacılar bilgi vermektedir. Bunlardan S. Kılıç; kaynakların yapıyı 18. yüzyıla tarihlendirdiğini ancak yapının günümüzde sıvalı olması ve geçirdiği onarımlar sebebiyle kesin tarihlendirmenin mümkün olmadığını belirtmektedir. Araştırmacı C. Özer ise köy sakinleriyle yaptığı görüşmeler sonucunda, yapının 19. yüzyılın ilk yarısında inşa edilmiş olabileceğini ifade etmektedir. Bir diğer araştırmacı M. Güçlü ise mahallenin 1831 kayıtlarında adının geçmediğini, yerleşimin ancak 1876 yılında kurulduğunu söylemektedir. Ayrıca aynı kaynakta, camide 2000’li yıllarda yapılan onarım çalışmaları sırasında harim duvarlarında çeşitli resimlerin (kalem işlerinin) varlığından söz edilmektedir.
Köy adına 1876 tarihinden sonra rastlanılması, yerleşimin kuruluşuyla birlikte caminin de inşa edildiğini düşündürmektedir. Bu bilgiden hareketle yapı, en erken 1876 tarihinde inşa edilmiş olmalıdır. Harim duvarlarında var olduğu belirtilen kalem işlerinin 19. yüzyılda yaygın olması, yapıyı 19. yüzyılın son çeyreğine tarihlendirmektedir.
Alacami Camisi Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Müdürlüğü
T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
T.C. Antalya Müftülüğü
T.C. Serik Müftülüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Alacami Cami’ye ilişkin araştırma ve bilimsel sonuçlara ait veri ve değerlendirmeler; Esra TAY’a aittir ve Serik’teki Geç Osmanlı Dönemi Tek Kubbeli Camileri adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
