Hisarcık Tepe Antik Dönem Yerleşim Yeri; Antalya ili, Manavgat ilçesi sınırları içerisinde, Yaylaalan Mahallesi’nin 2,35 kilometre kuzeybatısında yükselen Hisarcık Tepesi’nin doğu yamacından başlayıp zirveye doğru devam eden, yaklaşık 30.000 metrekarelik alana yayılmış, Helenistik Dönem’de kurulmuş askerî bir garnizon kale yerleşimidir. Halk arasında “Hisarcık Kalesi” adıyla bilinen yerleşimde konut yapıları, nekropol, antik yol, köprü ve sarnıçlar günümüze ulaşan önemli eserlerdir. Yerleşimin yer aldığı yamaç, çam ağaçları ve yoğun maki örtüsüyle kaplı kalkerli bir topografya sergilemektedir.
Hisarcık Tepesi’ne Oymapınar, Tilkiler ve Yaylaalan istikametinden gelerek Sırtköy’e doğru devam eden iyi korunmuş bir antik yol ile çıkılmaktadır. Tepeyi dolaşan antik yol, Hisarcık Tepesi’nde kavşak yaparak ikiye ayrılmaktadır. Yolun bir kolu buradan Sırtköy’e devam etmektedir. Güneye ayrılan kısmı seçilemeyen yolun, tepenin güneyinde dere yatağı üzerine kurulmuş ve iyi korunmuş tek kemerden oluşan bir köprüye ulaştığı görülmektedir. Bu yol güzergâhının 13. yüzyılda onarılarak Selçuklu Devleti tarafından Alanya-Konya Kervan Yolu’nun bir bağlantısı olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir. Sırtköy’e ulaşan bu yol, Üç Irmak üzerinden yöre halkınca Kesikbeli, Alikesiği veya Atizi adlarıyla bilinen mevkiden geçen kervan yoluna bağlanarak İbradı üzerinden Konya’ya ulaşmaktadır.
Hisarcık Tepesi üzerindeki antik yerleşime ait mimari kalıntılar, zemin mozaikleri ve çevresel arazi detayları dikkat çekicidir. Yerleşimde izodomik teknikte düzgün kesme kireç taşı bloklarıyla inşa edilmiş beden duvarları görülmektedir. Duvar yüzeylerinde söve ve lentolarla biçimlendirilmiş açıklıklar yer almakta; üst kotlarda profilli korniş/saçak taşları seçilmektedir. Alanın farklı bir noktasında ise moloz taş örgülü duvarlar arasında yükselen kesme taş bir kemer açıklığı göze çarpmaktadır.
Hisarcık Tepesi’nde geçmişte yer alan çok renkli zemin mozaiği oldukça iyi korunmuş durumdaydı. Siyah, krem, taba ve kiremit kırmızısı tesseralarla kurgulanan bu mozaik kompozisyonuna; birbirine geçen düğüm motifleri (Herakles düğümü varyasyonları), baklava formları ve geometrik çerçeve bantları hâkimdi. Ancak tüm detaylarıyla oldukça iyi korunmuş olan bu mozaik taban, 2021 yılında eski eser kaçakçıları tarafından ağır bir tahribata uğratılarak yok edilmiştir. Yerleşim alanında kayaya oyulmuş dairesel kavisli bir niş/kaya altı sığınağı ile çalılıklar arasında kapağı kaybolmuş, kayaya oyularak veya kesme taşla şekillendirilmiş dikdörtgen bir lahit teknesi bulunmaktadır. Helenistik ve Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait kalıntıların yer aldığı yerleşim üzerine Doğu Roma (Bizans) Dönemine ait bir kalıntıya ulaşılamamıştır.
Hisarcık Tepesi; 28 Temmuz 2021 tarihinde Manavgat’ta çıkan, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük orman yangını olarak kayıtlara geçen ve Antalya’nın doğu ilçelerinde etkili olan Manavgat Yangını’ndan büyük zarar görmüştür. Yerleşimin bulunduğu tepe ve çevresindeki orman sahasının tamamı yanmıştır. Yangın sonrasında, önceden sık çam ağaçları ve bitki örtüsü altında kalan yerleşime ait tüm kalıntılar gün yüzüne çıkmıştır.
Hisarcık Tepe Antik Dönem Yerleşim Yeri Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Kaplan, O. D. (2016). Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi. Antalya Kültür Varlıkları Envanteri. antalyakulturenvanteri.com
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2019)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
