Etenna; Antalya ili, Manavgat ilçesi sınırları içerisinde, Sırtköy’ün 300-350 metre kuzeyinden başlayarak köyün kuzeyindeki tepenin zirvesi ile birlikte güneye bakan yüzünde Helenistik Dönem’de kurulmuş bir Pisidya kentidir. Halk arasında “Dede Kalesi” adıyla bilinen yerleşim, makilerle kaplı bir tepe üzerinde kurulmuştur. Yaklaşık 250 dönümlük bir alanı kaplamaktadır. Kent, antik Pisidya bölgesine özgü ve dikkat çeken çok sayıda kaya mezarına sahiptir. Etenna, Selge’den sonra sikke basan ikinci Pisidya kentidir.
Denizden yaklaşık 900 metre yükseklikte kurulmuş olan kentteki kalıntılar Helenistik, Roma ve Doğu Roma (Bizans) dönemlerine aittir. Kalıntıların içinde ilk dikkati çeken, kenti çevreleyen şehir surlarıdır. Kentin güneyinde ise heron (yüceltilmiş bir ölü için yapılan anıt mezar) vardır. Bunlardan başka kaya mezarları, bazilika, agora, kilise, hamam ve sarnıçlar önemli kalıntılar olup işlevi belirsiz bazı yapı kalıntıları tepenin eteklerine kadar yayılmıştır. Tepenin hemen kuzeyi kayalık ve sarptır. Doğu ve güney taraflarındaki eteklerde yer yer sarp olan kayalıkların arasının surlarla çevrili olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır. Önemli yapılar tepenin güney ve doğu tarafındaki alanlarda toplanmıştır. Tepenin eteğinde tarımsal kullanım alanları bulunmaktadır.
Etenna’nın Helenistik Dönem’den Doğu Roma (Bizans) Dönemi’ne kadar iskân edildiği ve çevredeki diğer akropol kentleri ile aynı tarihi ve kaderi paylaştığı düşünülmektedir. 1984 yılına kadar farklı isimlerle anılan kentin adının, 1984’te yayımlanan ve yeni bulunan bir yazıt ışığında Etenna olduğu kesinlik kazanmıştır. Etenna’nın Hristiyan piskoposluğu, kilise hiyerarşisinde Pamfilya Secunda eyaletinin başkenti olan metropolitlik merkezi Side’nin yardımcı piskoposluğunu üstlenmiştir. Yerleşik bir piskoposluk merkezi olmayan Etenna, Katolik Kilisesi tarafından unvan piskoposluğu olarak listelenmektedir; ancak Etenna çevresindeki bölge hiçbir zaman Katolik inancına mensup olmamıştır. Roma eyaleti Pamfilya’ya ait olduğu belirtilen Kotenna ve piskoposluğu, bazıları tarafından Etenna ile aynı kabul edilmektedir; ancak Notitiae Episcopatuumda Etenna’nın yanında ayrı ve farklı bir şekilde yer almaktadır.
Etenna, 1997 yılında “I. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır. Kent; 28 Temmuz 2021 tarihinde Manavgat’ta çıkan, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük orman yangını olarak kayıtlara geçen ve Antalya’nın doğu ilçelerinde etkili olan Manavgat Yangını’ndan büyük zarar görmüştür. Kentin bulunduğu tepe ve çevresindeki orman sahasının tamamı yanmıştır. Yangın sonrasında, önceden sık çam ağaçları ve bitki örtüsü altında kalan kente ait tüm kalıntılar gün yüzüne çıkmıştır.
Etenna Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Harmankaya, A., & Eryılmaz, A. (2003). Antalya Kültür Envanteri. T.C. Antalya Valiliği.
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2018)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Teşekkür Mesajı:
Finike Kültür Varlıkları Envanteri’nin belgeleme çalışmalarına katkı sağlayan ve Finike envanterinin oluşturulmasında payı bulunan Süleyman Korkut Balcı’ya ve Balcı Ailesine teşekkür ederiz.
Fotoğraflar:
