Tekirova Akboyun Antik Dönem Yerleşim Yeri; Antalya ili, Kemer ilçesi sınırları içerisinde, 2.365 metre yüksekliğindeki Tahtalı Dağı’na ulaşım sağlayan Olympos Teleferik alt istasyonunun kuzeydoğu bitişiğinde, Roma Dönemi’nde MS 2. yüzyılda kurulmuş küçük bir kale yerleşimidir. 1.000 metre rakımlı, “Akboyun” olarak adlandırılan ve teleferik alt istasyonunun hemen kuzeyinde bulunan düzeltilmiş kayalığın; güney kesimi dışında kalan üç yanı kuzeye ve doğuya doğru derinleşen bir vadiyle çevrilidir. Yerleşimin konumu, planı, koruma duvarı ve bünyesindeki yapılar dikkate alındığında; Phaselis egemenlik bölgesi içerisinde kurulmuş küçük bir karakol kalesini andırmaktadır.
Phaselis Antik Kenti’nin kuzeyinde yükselen Tahtalı Dağı’nın etekleri birçok kalıntıya ev sahipliği yapmaktadır. Dağın zirvesinden aşağılara inildiğinde yerleşime uygun alanlarla karşılaşılır. Tahtalı Dağı’nın doğu ve güneydoğu kalıntıları; Antalya-Kumluca kara yolu ile Olympos Teleferik alt istasyonu arasındaki sekiz kilometrelik asfalt yolun her iki tarafına yayılmış durumdadır. Asfalt yolun ulaştığı en kuzey noktada, teleferik alt istasyonunun hemen kuzeydoğu bitişiğinde tahkimatlı “Doğu Yerleşimi”; buradan dört kilometre güneyde ise asfalt yolun ikiye ayırdığı “Güneydoğu Yerleşim” topluluğu bulunmaktadır. Her iki yerleşimin konumu, içerdiği yapıların tanımı ve işlevleri; antik çağın en önemli ürünlerine ulaşabilmek için her koşulu sağlayan bu ortamda yaşayan halkın yaşam biçimlerini ortaya koymaktadır.
Yerleşimin büyük bölümünü çevreleyen derin vadiden sonra yükselen Sızgılıkaya ve ardındaki tepe ile batı bitişiği; uzantısındaki zirve olan Tahtalı Dağı ile birleşerek bu alanı ve çevresini sert kuzey rüzgârlarından koruyacak biçimde sıralanır. Güneye inen antik yolun büyük oranda modern asfalt yolun altında kaldığı düşünülmektedir. Yerleşimin güneyi ile batı kesiminin az bir bölümü, yüksekliği dört metreye yaklaşan koruma duvarıyla çevrilmiş; kuzey kesimde ise doğal sarp yapı nedeniyle duvara gereksinim duyulmamıştır. Duvarla çevrelenmiş alan yaklaşık 5.000 metrekaredir. Koruma duvarı aynı zamanda, yapılaşmaya uygun bir alan oluşturmak amacıyla teras duvarı işlevine de sahiptir. Boyutları 0,30 m ile 1 m arasında değişen, düzgün kesilmemiş çok kenarlı taşlarla örülü ve kalınlığı 0,90 m olan duvarda harç kullanılmamıştır. Bu taşlar ile yapıların duvarlarını oluşturan blokların, aynı özellikteki yerli ana kayalardan kesilerek elde edildiği anlaşılmaktadır. Taşın yapısı doğal tahribat nedeniyle yıpranmaya müsait olduğundan bloklardaki mimari detaylar günümüze kadar korunamamıştır.
Yerleşime, güney yönde sadece iki noktadan, ana kayanın işlenmesiyle oluşturulmuş kaya basamaklarıyla ulaşılmaktadır. İçeri girildiğinde tamamen ana kayadan oluşan yükseltinin doğusunda, yapı temeli olarak düzeltilmiş ikinci bir yükselti daha gözlemlenmektedir. Korunmuş yapı kalıntısı neredeyse yoktur; planı okunabilen yapıların blokları tamamen taşınmış durumdadır. Ancak temel ya da ana kaya zeminindeki izlerin takibiyle mekânların sınırları çizilebilmektedir. İç yükseltide tam belirlenemeyen üç; batı bölümde ise birbirine bitişik ve bazıları tam izlenemeyen birkaç mekân bulunmaktadır.
Koruma duvarı dışında ve yerleşimin hemen güney aşağısında, doğu-batı doğrultulu antik yolun kenarında düzensiz aralıklarla dizili, çoğu kırılarak tahrip edilmiş beş adet lahit tespit edilmiştir. Üstü düz kapaklı olan bu lahitlerde süsleme detayı veya yazıt izlenememektedir. Sağlam teknelerden birisinin dış ölçüleri 2,95 m x 1,20 m, iç ölçüleri ise 2,28 m x 0,54 metredir. Tekirova Akboyun Antik Dönem Yerleşim Yeri üzerindeki yüzey araştırmaları; 2011 yılında Beydağları Yüzey Araştırmaları bünyesinde Prof. Dr. İsa Kızgut tarafından gerçekleştirilerek bilim dünyasına kazandırılmıştır.
Tekirova Akboyun Antik Dönem Yerleşim Yeri Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Tekirova Akboyun Antik Dönem Yerleşim Yeri’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; İsa Kızgut tarafından gerçekleştirilmiş olup “Antalya Tahtalı Dağ Çevresi Yerleşimlerine İlişkin Yeni Bulgular ve Öneriler” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
