Perge-Magydus Antik Yolu; Antalya İli, Aksu İlçesi sınırları içerisinde, Roma Döneminde MS 2. yüzyılda Perge ile Magydus Antik Kentleri arasına, Perge’nin güneybatısında bulunan Diş Taşlar Mevkii üzerine açılmış bir yoldur. Güzergahın bugün yoğun yerleşim bölgesinde bulunmasından dolayı sadece bir köprü ve falezden geçen bir yol korunmuştur. Antik Yol, özellikle batı yönünde kalan bölümüyle günümüze kadar ulaşmıştır.
Yolun ilk kalıntısı, Soğucaksu Irmağına ait bir kolun kıyısında yer alan Roma Köprüsüdür. Köprünün uzun olması ve kemerlerinin günümüzde görülememesi Soğucaksu Irmağının antik dönemde daha büyük olduğunu düşündürmektedir. Nehrin yatağı zamanla değişmiş ve köprünün kemerleri de zamanla toprak altında kalmıştır. Yaklaşık 6 m genişliğe sahip olan köprü 0.60 x 1.20 m ölçülerinde blok taşlardan inşa edilmiştir. Güneydeki yamaçta sona eren köprünün devamında bir taş ocağı vardır ve önündeki kayalar zamanla koparak köprünün sonuna yuvarlanmıştır. İlk bakışta bitiyor gibi görünen yol bir rampayla tepeye çıkarak faleze doğru ilerlemektedir.
Köprü ve taş ocağından güney yönünde falezin arasında kanal görünümlü Magydus’a devam eden antik yolun kalıntısı bulunmaktadır. Falez düzgün bir biçimde oyulmuş ve geçiş yapılmıştır. Kanalın genişliği 6.40 m, derinliği ise ortalama 4 m’dir. Yolda, tekerlek izini andıran derin izler vardır. İki yanında bulunan yürüyüş platformlarından doğudakinde ayrıca birde su yolu bulunmaktadır. Hafif bir eğimle tepeye çıkan yol düzlüğe ulaştığı yerde giderek gözden kaybolmaktadır.
Yolun yapılış şekli ve konumu, falezin hemen batısında açık bir alan olmasına rağmen kireçtaşının oyularak kanal açılması dikkat çekicidir. Antik Yolun bu şekilde açılmış olması özel bir kullanım amacına işaret etmektedir. Magydus Antik Kenti, Roma Barışı Döneminde ticaret için önemli bir merkez konumuna ulaşmıştır. Antik Pisidya Bölgesinden gelen kereste ve mermerin deniz aşırı ülkelere bu Magydus limanından gönderildiği tahmin edilmektedir. Özellikle mermer ticareti Perge’den Magydus’a giden bu yolun taş çekmek için kullanıldığını göstermektedir. Yoldaki derin izler ve yakındaki taş ocağı da bu düşünceleri desteklemektedir. Perge-Magydus Antik Yolu, 1996 yılında I. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Her uygarlık gibi Roma İmparatorluğu da egemenliğini ve uygarlığını yollara/ulaşıma borçludur. Özellikle MS 1. ve 2. yüzyıllarda yaygınlaşan yol yapımlarıyla tüm ülke bir ağla birbirine bağlanmıştır. Karasal yollar limanlar aracılığıyla deniz yollarıyla da buluşmuştur: Artık her yol Roma’ya çıkmaktadır. Pekçok yeni yol yapıldığı gibi, önceki dönemlerde kullanılan yollar da ıslah edilmiş, bazı yaya-hayvan yolları da araç yollarına dönüştürülmüştür. Bugün olduğu gibi eskiden de yolların güzergahına arazi karar vermiştir. Vadi boyları ve dağ geçitleri her daim ulaşımın mecburi izlencesi olmuştur.
Antalya’daki yol güzergâhlarıyla ilgili en önemli belge Patara’da bulunan Milliarium Lyciae/Stadiasmus Patarensis’tir (Yol Kılavuz Anıtı). MS 1. yüzyıl ortalarında Claudius döneminde dikilen anıta göre, Patara odaklı planlanan yeni yol ağı batıya, kuzeye ve doğuya ana yollar halinde ayrılıyor ve bu ana güzergâhlar üzerinden de pek çok tali yolla yerleşimler birbirine bağlanıyordu. Bu belgede anılan kentler yoldaki sırasına göre ve aralarındaki mesafelerle yazılmıştır. Likya bölgesindeki bu yol ağı doğuda Pamfilya’ya, batıda Karya’ya ve kuzeyde de Pisidya ve Milyas’a, Kibyratis’e bağlanıyordu.
Antalya kenti de, sarp doğasına karşın antik çağlarda, her yönden diğer yerleşimlere bağlanan gelişkin bir yol ağına sahiptir. Doğudan, Likya’dan (Çitdibi/Karabel) – Trebenna gelen yol Typallia (Çağlarca) Onobara (Deveboynu) üzerinden Thalassa’da (Deniz) sonlanmıştır. Trebenna üzerinden gelip Geyikbayırı’ndan inen yol ise Attaleia’ya bağlanmıştır. Kaleiçinde en iyi izlenen yol parçası, Hadrianus Kapısı içinden geçip, Doğu Garajı üzerinden Perge’ye doğru ilerlemiş buradaki güzergâh Perge’yi güneyde Magydus (Karpuzkaldıran) limanına bağlamıştır. Döşemealtı üzerinden inen Via Sebaste, Varsak (Lyrboton Kome) üzerinden Perge’ye uzanmıştır. Manavgat üzerinden Konya’yı Side’ye, Alanya’ya bağlayan ana yol ise Selçuklu ve Osmanlı döneminde de menzil hanlarıyla önemini korurken, tüm bu yollar Alanya, Side, Attaleia, Phaselis, Finike, Myra-Andriake ve Patara gibi önemli limanlarla da denizden dünyaya bağlanmıştır.
Adres:
Altıntaş Mahallesi, Aksu/Antalya
Mimari Çağ:
Roma İmparatorluğu
Bugünkü Kullanımı:
Anıt
Koruma Durumu:
Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı
İlgili Kurum:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Ziyaret Tarihi:
09.05.2020 – 01.12.2024 – 09.03.2025
Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ait tüm görsellerin yayın hakları Orhan Deniz KAPLAN’a aittir. Sitemizde yer alan görseller, Orhan Deniz KAPLAN’dan izin alınmadan çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Perge-Magydus Antik Yolu hakkında yer alan araştırma ve bilimsel sonuçlara ilişkin veri, görsel ve değerlendirmeler; Hande ŞENTÜRK’e ait olup, yazı kaynağı Pamphylia Bölgesi’nde Perge’ye Ulaşan Yollar isimli Yüksek Lisans Tezinden alıntılanmıştır. Yazı içeriği yukarıda ismi yazılı araştırmacılardan izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
antalyakulturenvanteri.com’da yer alan envanter bilgileri kaynak gösterilmeden izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Harita:
Fotoğraflar:
