Gelin Düşen Pınarı (Gelin Düştü Deresi); Antalya ili, Aksu ilçesi sınırları içerisinde, Kurşunlu Şelalesi’nin 2 kilometre kuzeyinde, denizden 80 metre yükseklikte, Topallı Mahallesi’nde ortaya çıkan karstik ve kalker özelliklere sahip bir yeraltı su kaynağıdır. Kurşunlu Şelalesi’nin ana kaynağı olan Gelin Düşen Pınarı, Antik Dönem’de Perge Antik Kenti’nin su ihtiyacını karşılamıştır. Kaynağın oluşturduğu dere, yöre adetlerine göre eskiden dere üzerinden karşıdan karşıya geçirilmeye çalışılan bir gelinin suya düşmesi sebebiyle yöre halkı tarafından Gelin Düştü Deresi (Gelin Yutan) adıyla anılmış ve günümüzde de bu isimle bilinmektedir.
Kurşunlu Şelalesi’nin kuzeyi yeraltı suları yönünden zengin bir bölgedir. Şelaleden dökülen Kalamaklı Deresi; 8 kilometre kuzeydeki Kurşunlu Mahallesi’nden başlayarak Gerdemeli, Kocapınar, Söğütpınarı, Bükpınarı, Batakpınar ve Gelin Düşen pınarlarının sularını toplayarak gelir. Bunların içerisinde en büyük ve şelaleye en yakın olanı, 2 kilometre kuzeyindeki Gelin Düşen Pınarı’dır.
Su yolunu Perge’den Kurşunlu Şelalesi’ne değin 9 kilometrelik hatla getiren Romalı mühendisler; daha temiz, serin ve özenli bir suya ulaşmak için yolu 2,5 kilometre daha kuzeye, 80 metre kotlarındaki Gelin Düşen Pınarı’na uzatmak zorunda kalmışlardır. Günümüzde Gelin Düşen Pınarı ile Kurşunlu Şelalesi arasında anıtsal su yolu kalıntısı bulunmamakta olup suyun, toprak altına döşenmiş olan künklerle iletildiği düşünülmektedir.
Tarihî su yolu kalıntısı olabilecek ilk ize Kurşunlu Şelalesi otoparkının hemen arkasında rastlanmaktadır. Otoparkın batısında, kuzeybatıdan gelen Mangal Geçidi Pınarı’nın suları önüne Orman Genel Müdürlüğü tarafından ince bir bent yapılarak gölcük oluşturulmuştur. Pınardan buraya akan suyun oluşturduğu Yatıklı Dere’nin sol yakasına da yine aynı kurumca dinlenme alanının içme suyu gereksinmesinin karşılanması amacıyla bir boru döşenmiştir. Bu boru açıktan gitmekte olup çok daha önceden açılmış bir yolu izlemektedir; bu yol üzerinde tarihî duvar ve künk kalıntıları bulunmaktadır.
Yaklaşık 600 metre uzunluğundaki bu su yolu, Gelin Düşen’den alınan suyu Kurşunlu Şelalesi’ne doğru ileten bir yolun parçası olmaktadır. Gelin Düşen’de 78 kotlarında başlayan su yolu, hemen Kalamaklı Deresi yatağından batıya doğru ayrılarak Tülüben Mahallesi üzerinde 75 kotlarını izleyip 70 kotlarında Mangal Geçidi Pınarı’na gelmiş; bu pınarın suyunu da aldıktan sonra 68 kotlarında günümüzdeki otoparkın kuzeyine ulaşmıştır. İkinci olasılık ise Gelin Düşen’den alınan suyun Kalamaklı Deresi’nin batı kıyısından ve 70 kotlarını izleyerek götürülmüş olmasıdır. Bu durumda Mangal Geçidi Pınarı’nın suyu bir yan kol olarak ana su yoluna katılmıştır.
Kurşunlu – Perge Su Yolu’nun kuzeydeki ilk kesin izleri Kurşunlu Şelalesi’nin 500 metre güneyinde, eski Kurşunlu yolunun hemen doğu kıyısında, Baklacı Deresi Köprüsü yakınındadır. 65-70 metre kotlarındaki bu bölgede, suyu Perge’ye ileten ve daha önce toprak altında bulunduğu anlaşılan yaklaşık 50-60 santimetre çapındaki kanallar yer yer açığa çıkmış durumdadır. Su yolu bu noktadan sonra güneydoğuya yönelip orman içi dinlenme alanı sınırları içerisine girer ve Yatıklı Dere’nin güney kıyısında yarlar üzerinde, 65 metre kotlarında kayalara oyulmuş, 3 metre derinlik ve 1,20 metre genişlikte bir kanal biçiminde ortaya çıkmaktadır. Bu noktadan 100 metre kadar aşağıda, yine orman alanı içerisinde harçlı taş duvarlarla örülmüş kapalı kanal kalıntıları bulunmaktadır. Su yolu orman sınırından çıkarak güneye doğru yönelir ve Hantazoğlu Mahallesi tarlaları içerisinden geçerek gözden kaybolur.
Künk ve kanal sistemiyle Gelin Düşen Pınarı’ndan getirilen su; Kurşunlu – Perge güzergâhı üzerine MS 2. yüzyılda, Roma Dönemi’nde inşa edilmiş Saklısu Kemeri, Eğridere Su Kemeri ve Ahmet Ali Deresi Su Kemeri yapılarıyla Perge Antik Kenti’ne ulaştırılmıştır. Saklısu Kemeri günümüze ulaşamamış olup Eğridere Su Kemeri ve Ahmet Ali Deresi Su Kemeri yerinde görülebilen Perge’ye ait önemli su yapılarıdır.
Gelin Düşen Pınarı (Gelin Düştü Deresi) Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
T.C. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
T.C. Devlet Su İşleri 13. Bölge Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Gelin Düşen Pınarı’na ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Galip Büyükyıldırım tarafından gerçekleştirilmiş olup “DSİ Antalya Tarihi Su Yapıları” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
